admin
MADRİD — İspanya’da tarımsal üretim son beş yılda iklim koşulları, su kaynaklarındaki daralma ve artan üretim maliyetlerinin etkisiyle önemli bir dönüşüm sürecine girdi. İspanya Tarım Bakanlığının üretim ve ekiliş alanlarına ilişkin verilerini inceleyen ASAJA Jaén’in analizine göre, özellikle geleneksel ürünlerde daralma yaşanırken ekonomik getirisi daha yüksek bazı ürünlerde büyüme eğilimi öne çıktı.
Kışlık tahıl ekim alanı beş yılda 440 bin hektardan fazla azaldı
Analize göre buğday, arpa, yulaf, çavdar ve tritikalden oluşan kışlık tahıl grubu, 2021 yılında yaklaşık 5,56 milyon hektar alanda yetiştiriliyordu. 2025 yılı tahminlerinde bu alan 5,12 milyon hektara geriledi.
Böylece son beş üretim döneminde yaklaşık 440 bin hektarlık ekim alanı kaybı yaşandı. Bu değişim yaklaşık %8’lik bir daralmaya karşılık geliyor.
Uzmanlar, bu gerilemenin temel nedenleri arasında üretim maliyetlerindeki yükseliş, kuraklık riski, su kaynaklarındaki baskı ve uluslararası piyasalardaki fiyat oynaklığını gösteriyor.
Kuraklık üretimi düşürdü, yağışlar üretimi artırdı
Kışlık tahıl üretimi de son yıllarda büyük dalgalanma gösterdi.
2023 yılında etkili olan kuraklık nedeniyle üretim 8,7 milyon tona kadar geriledi. Takip eden sezonda yağışların artmasıyla üretim yaklaşık 16,5 milyon tona yükseldi.
Buna karşın üretimdeki toparlanma, çiftçilerin gelirine aynı ölçüde yansımadı. Artan arz nedeniyle üretici fiyatlarının gerilemesi, birçok işletmede kârlılık marjlarının daralmasına neden oldu.
Bazı ürünlerde büyüme dikkat çekti
2020-2025 döneminde ürün bazında farklı eğilimler görüldü.
- Mısır üretimi önce geriledi, ardından kısmi toparlanma gösterdi.
- Zeytin üretimi hava koşullarına bağlı dalgalı bir seyir izledi.
- Şarap ve üzüm şırası üretiminde yıllara göre önemli değişimler yaşandı.
- Portakal üretimi düşüş eğilimini sürdürdü.
- Şeker pancarı üretimi 2022’de yaklaşık 2,08 milyon ton seviyesinden 2024’te 3,76 milyon tona yükselerek belirgin artış kaydetti.
- Pamuk üretimi 2019’daki 209 bin ton seviyesinden 2024’te 119 bin tona gerileyerek yaklaşık %43 azaldı.
- Avokado üretimi ise 100 bin tonun altındaki seviyelerden 119 bin tona çıkarak büyümesini sürdürdü.
Ürün deseni değişiyor
Analiz, İspanya tarımında ürün deseninin giderek farklılaştığını ortaya koyuyor.
Tahıl, pamuk ve bazı narenciye ürünleri; yüksek maliyetler, su kısıtları ve değişen ekonomik koşullar nedeniyle üretim alanı kaybederken, daha yüksek ekonomik getiri sağlayan avokado ile fiyat avantajı yakalayan şeker pancarı gibi ürünler üreticiler açısından daha cazip hale geliyor.
Zeytinlikler ve bağ alanlarında ise üretim miktarının büyük ölçüde yıllık yağış ve sıcaklık koşullarına bağlı olarak değişmeye devam ettiği belirtiliyor.
Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda iklim değişikliğine uyum sağlayan üretim modelleri, su verimliliği yatırımları ve ekonomik sürdürülebilirliği artıracak politikaların Avrupa tarımının geleceği açısından belirleyici olacağını değerlendiriyor.
TARIM PUSULASI HABER MERKEZİ
