Celal Aybar
Mehmet Celal Aybar, (1894, Erzurum-1947) Türk bürokrat, istatistikçi, Türkiye'de modern istatistiğin öncülerindendir.
1894 yılında Erzurum'da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini İstanbul’da tamamladı. 1914'te İstanbul Mekteb-i Hukuktan mezun oldu. İhtiyat zabiti (yedek subay) olarak katıldığı Birinci Dünya Savaşı Irak Cephesi’nde esir düştü, önce Mısır’a ardından Hindistan’a gönderildi. Esareti sırasında İngilizcesini mükemmel seviyesine ulaştırdı. Mondros Mütarekesi’nden sonra serbest bırakıldı ve İstanbul’a geldi. Kısa bir süre sonra Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’na katıldı.[1]
7 Eylül 1924’te Giresun Asliye Mahkemesi azalığına tayin edilerek memuriyete başlamış oldu. 14 Mayıs 1925’te İktisat Vekâleti Deniz Ticareti Şubesi müdürlüğüne atandı. Eylül 1926’da İktisat Vekâleti tarafından İstatistik ve Demografi bilimi konusunda uzmanlaşması için Belçika’ya gönderildi. Brüksel’de Serbest Siyasi İlimler Fakültesi İstatistik ve Demografi Bölümünde eğitimini tamamladı. 1927 yılında tekrar Türkiye’ye döndü ve İktisat Vekâleti Deniz Ticareti Şubesi müdürlüğüne devam etti. [1]
Vekaleten yürüttüğü İstatistik Umum Müdürlüğü görevine 15.06.1937 tarihli kararname ile asaleten atandı. 12.01.1939 tarihli kararname ile Ziraat Vekaleti Müsteşarlığı'na atandı, 07.06.1939 kararname ile bu görevinden ayrılarak tekrar İstatistik Umum Müdürü olarak atandı. Türkiye adına Uluslararası İstatistik Komisyonunun daimi üyeliğini yürüterek çeşitlik kongre ve toplantılarda Türkiye’yi temsil etti. Modern istatistik biriminin kurumsallaşmasına önemli katkılar sağladı, yazmış olduğu eserlerle Türkiye’de istatistik biliminin gelişmesinde öncü rolü oynadı. [2][1]
Uluslararası İstatistik Kongresi’ne katılmak için hazırlıklar yaptığı esnada 22 Temmuz 1947'de evinde rahatsızlandı, durumu ağırlaşınca Numune Hastanesi'ne kaldırıldı, 9 Ağustos 1947'de vefat etti. [3]
Kaynaklar
[düzenle | kaynağı düzenle]- ↑ 1,0 1,1 1,2 ERDEM, U. 2018. Türkiye Çağdaş İstatistik Tarihine Damgasını Vuran Bir Bürokrat: Erzurumlu Mehmet Celâl Aybar (1894-1947). Osmanlı Hâkimiyetinin 500. ve Kurtuluşunun 100. Yılında Uluslararası Erzurum Sempozyumu , (Erzurum, Turkey), 387-404. https://erzurum.edu.tr/Content/etugeneldosyalar/af2dc0d2-fbf9-4fb1-b3a6-03d868d42784.pdf
- ↑ BCA 30-11-1-0 YN. 113 17 21, BCA 30-11-1-0 YN. 128 1 19, BCA 30-11-1-0 YN. 131 20 10
- ↑ BCA 30-10-0-0, YN. 26-148-25
