admin
Avrupa Birliği’nde (AB) gıda kaynaklı hastalıklar endişe verici bir biçimde tekrardan artma eğiliminde. Listeriyoz vakaları 2007’den bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve Avrupa Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (ECDC) tarafından yayınlanan güncel AB Tek Sağlık Zoonozlar Raporu’na göre, gıda kaynaklı hastalık salgınlarının sayısı 2023’te biraz azaldı. Ancak vakalar, hastaneye yatışlar ve ölümlerle ölçülen genel etki arttı.
Gıda kaynaklı hastalıklara bağlı ölümler, son 10 yılın en yüksek seviyesindeAB genelinde zoonotik hastalıkları inceleyen rapor, korkunç bir gerçeği ortaya koyuyor. Gıda kaynaklı hastalıklardan kaynaklanan ölümler son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Salmonella, 9.210 kişinin etkilendiği, 1.726 kişinin hastaneye kaldırıldığı ve 16 kişinin hayatını kaybettiği 1.115 salgına katkıda bulunarak başlıca neden olarak ortaya çıkmıştır.
Listeria vakalarında artışEn endişe verici bulgulardan biri, 2019 ve 2023 yılları arasında Listeriyoz vakalarındaki istikrarlı artış. 2023 yılında 2.952 Listeria monocytogenes enfeksiyonu vakası rapor edildi. Bu, Avrupa’nın yaşlanan nüfusu arttıkça önemi artan bir sorun. Avrupalıların %20’sinden fazlasının 65 yaş ve üzerinde olduğu düşünüldüğünde, gıda kaynaklı bu hastalıktan kaynaklanan ciddi semptomların görülme riski artıyor.
En yaygın enfeksiyon kaynakları, soğuk somon füme, et ve süt ürünleri gibi tüketime hazır gıdalar oldu. Testler, Listeria monocytogenes için kontaminasyon limitlerini aşan tüketime hazır gıda kategorilerinden alınan numunelerin oranının %0,11 – 0,78 arasında değiştiğini ve fermente sosislerin listenin başında yer aldığını ortaya koydu. Toplam 19 gıda kaynaklı hastalık salgını Listeria ile ilişkilendirildi. 133 hastalığa, 84 hastaneye yatışa ve 11 ölüme neden oldu.
En sık görülen zoonotik hastalıklarKampilobakteriyoz, 2022’de 139.225 olan vaka sayısının 2023’te 141.181’e yükselmesiyle AB’de en çok bildirilen zoonotik hastalık olmaya devam etti. Kümes hayvanları ve et ürünleri, 1.174 hastalık ve 90 hastaneye yatışla bağlantılı olarak birincil etken oldu. Yıllık artışa rağmen, Campylobacter enfeksiyonları için uzun vadeli eğilim 2019’dan bu yana nispeten sabit kaldı.
Salmonella enfeksiyonları 2023 yılında 77.486 vakanın kaydedilmesiyle artış gösterdi ve bir önceki yıl 65.478 olan vaka sayısında önemli bir sıçrama yaşandı. Yumurta, karışık gıdalar ve kümes hayvanı ürünleri salgınların ana kaynakları oldu. 83 vakada yumurtaların adı geçti.
Endişe verici bir şekilde, daha az sayıda AB Üye Devleti kümes hayvanlarında Salmonella azaltma hedeflerine ulaştı. 2022’de 19 olan bu sayı, 2023’te 15’e düştü.
Shiga toksini üreten Escherichia coli’nin (STEC) neden olduğu enfeksiyonlar, 2023 yılında 10.217 insan vakasına yol açarak en yaygın üçüncü zoonotik hastalık haline geldi. Geçen yıl STEC ile bağlantılı 66 gıda kaynaklı hastalık salgını tespit edildi. Süt ürünleri en yaygın kaynak oldu.
Ne yapılmalı?ECDC’nin Yeni Ortaya Çıkan, Gıda ve Vektör Kaynaklı Hastalıklar Bölümü (Emerging, Food- and Vector-Borne Diseases Section) Başkanı Celine Gossner, hastalıkları önleme konusuna yeniden odaklanılması gerektiğini vurguladı, “Gıda kaynaklı salgınlardan kaynaklanan ciddi sorunlardaki artış, Salmonella ve diğer patojenlerin oluşturduğu kalıcı halk sağlığı tehdidini gösteriyor. İnsan, hayvan ve çevre sağlığını entegre ederek bu hastalıkları daha iyi önleyebilir ve halk sağlığını koruyabiliriz” dedi.
Rapor, AB genelinde artan gıda kaynaklı hastalıklarla mücadele etmek için titiz gıda güvenliği önlemlerine ve halk sağlığı stratejilerine duyulan ihtiyacın altını çiziyor.
