ABD’deki Kaliforniya Üniversitesi San Francisco (UCSF) araştırmacılarının yürüttüğü öncü bir pilot çalışma, UPF tüketimini %85’ten fazla azaltan depresyon tanılı bazı katılımcılarda belirtilerin gerilediğini ortaya koydu. Ancak yalnızca 20 kişinin katıldığı çalışma küçük ölçekli olduğu için sonuçların daha geniş araştırmalarla doğrulanması gerekiyor.
Araştırmaya, depresyon tanısı bulunan ve yüksek miktarda UPF tüketen 20 kişi dahil edildi. Katılımcıların tamamında hipertansiyon, diyabet veya yüksek LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) kolesterol gibi en az bir metabolik bozukluk bulunuyordu. Katılımcılardan çalışma boyunca kullandıkları ilaçları, terapi programlarını, egzersiz ve uyku düzenlerini değiştirmemeleri istendi.
Katılımcılar iki gruba ayrıldı. İlk grup normal beslenmesini sürdürürken, ikinci grup UPF oranı düşük bir beslenme düzenine geçti. Dört haftanın ardından gruplar beslenme düzenlerini değiştirdi. Müdahalelerin bazı katılımcılarda kaygı belirtilerini de azalttığı görüldü.
Bağırsak ve depresyon ilişkisi araştırılıyorAraştırmacılar, UPF tüketimi ile depresyon arasındaki ilişkinin olası açıklamalarından birinin bağırsak sağlığındaki değişiklikler olabileceğini düşünüyor. UCSF’den araştırmacı Nyasha Chagwedera, bağırsak dengesinin bozulması ve bağırsakların koruyucu bariyerinin zarar görmesinin vücutta düşük düzeyli, kronik inflamasyona yol açabileceğini; bunun da depresyon riskini artırabileceğini belirtiyor. Ancak bu mekanizma çalışmada kesin olarak ortaya konmuş değil.
Çalışmanın önemli sınırlamalarından biri, UPF tüketiminin katılımcıların kendi bildirimlerine dayanması ve tüketimin nesnel bir ölçümünün yapılmamış olması. Ayrıca araştırma, depresyon belirtilerindeki değişimin UPF’lerin hangi özelliğiyle bağlantılı olduğunu da ortaya koymuyor. Farkın makro besin içeriğinden, toplam kalori miktarından, işleme sırasında oluşan bileşenlerden veya koruyucular, renklendiriciler, aroma vericiler, emülgatörler ve stabilizatörler gibi katkı maddelerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı henüz bilinmiyor.
Önceki araştırmalar da benzer bağlantılara işaret ediyorUPF tüketimi ile depresyon arasındaki ilişki daha önceki araştırmalarda da incelendi. 2022 tarihli bir çalışmada yüksek miktarda UPF tüketen kişilerin daha fazla “zihinsel açıdan sağlıksız gün” bildirdiği ve hafif depresyon belirtilerinin daha yüksek olduğu görüldü. 2023 yılında gerçekleştirilen bir başka araştırmada ise özellikle yapay tatlandırıcılar ve yapay tatlandırılmış içecekler dahil olmak üzere UPF tüketiminin daha yüksek depresyon riskiyle ilişkili olduğu bildirildi.
2024 yılında 15.960 yetişkinin verilerinin incelendiği bir araştırmada da UPF tüketimindeki her %10’luk artış, depresyon belirtileri gösterme riskinde %10’luk artışla ilişkilendirildi. Bununla birlikte, bu araştırmaların önemli bölümü kişilerin kendi bildirimlerine dayanıyor ve UPF tüketiminin depresyona doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor.
UCSF araştırmacıları, daha geniş kapsamlı ikinci aşama çalışmanın katılımcı alımına 2028 yılında başlamayı planlıyor.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar JAMA Psychiatry dergisinde yayınlandı.Read More