BM Genel Kurulu’nun 81. Oturumu, Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman’ın “Sözleri eyleme dönüştürme” çağrısıyla sona erdi.
Öne çıkan kelime “barış” olduBM Genel Kurulu kürsüsünden altı gün boyunca yapılan konuşmalarda, tüm sözlerin üzerinde öne çıkan tek sözcüğün “barış” olduğunun altını çizen Halilur Rahman, liderlerin çatışmalarla, duraksayan kalkınmayla, derinleşen eşitsizlikle ve hızla ivme kazanan teknolojik değişimle dolu bir dünyayla karşı karşıya kaldığını söyledi. Ancak birbirinden çok farklı bakış açıları arasında ortak kanaatin, “Birleşmiş Milletler vazgeçilmez olmaya devam ediyor” olduğunun altını çizdi.
Genel Kurul Başkanı Rahman, liderlerin barışı uzak bir hedef olarak değil, BM Şartı’nın, uluslararası hukukun ve sivillerin korunmasının acil bir savunması olarak ele aldıklarını söyledi.
BM değerlendirmeleriKalkınma için zaman daralıyor. Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin (SKH) sadece küçük bir bölümüne ulaşılmışken, daha fazlasının yapılması gerekip gerekmediği konusunda açık bir yargıya varıldı: “Cevap kesinlikle evet olmalı.”
Eşitsizlik, tartışmayı şekillendiriyor. En büyük borç yüküyle, iklim kırılganlığıyla ve mali kısıtlamalarla karşı karşıya olan ülkelerin, küresel ekonomiyi şekillendiren kurumlar üzerinde en az etkiye sahip ülkeler arasında olduğunu gözlemledi.
İnsan hakları, onları savunmak zorlaştığında sınanır. Özellikle sivillerin, azınlıkların, göçmenlerin ve mültecilerin muamelesine ve kadınların ve kız çocuklarının eğitimden, istihdamdan ve kamusal hayattan dışlanmasına dikkat çekti.
Yapay zekâ artık gündemin merkezinde yer alıyor. Sadece dört yıl önce, Genel Kurul’da yapay zekâ konusunu yalnızca beş delegasyon gündeme getirmişti, dedi. Bu yıl ise 128 delegasyon bu konuyu gündeme getirdi ve kontrol, hesap verebilirlik ve eşit erişim konuları büyük önem kazandı.
Güven, onarılması en zor eksiklik olabilir. Başkan Rahman, “Güven emredilemez. Sözler ve eylemler arasındaki tutarlılıkla kazanılmalıdır” ifadesini kullandı.
Yapay zekanın olağanüstü yükselişiBaşkan Rahman’ın rakamları, diplomatik diyalogun ne kadar dramatik bir şekilde değiştiğini gösteriyor.
Bu yıl yapay zekâ konusunun, iklim değişikliği veya insan haklarından daha fazla heyet tarafından ele alındığını vurgulayan Rahman, “Liderler teknolojide muazzam bir potansiyel gördüler, ancak aynı zamanda derin sorular da ortaya attılar: Bunu kim tasarlayacak? Kim fayda sağlayacak? Riskleri kim üstlenecek?”
Özellikle bir müdahaleye dikkat çeken Rahman, “Hiçbir makine demokratik meşruiyete sahip değildir. Hiçbir algoritma anayasal sorumluluk devralmaz.” dedi.
Vardığı sonuç netti: Yönetişim, insan merkezli, kapsayıcı ve gelişmekte olan ülkelere duyarlı kalmalı, aynı zamanda bir avuç ülke ve şirketin herkesin geleceğini şekillendiren teknolojileri kontrol ettiği yeni bir bölünmeden kaçınılmalıdır.
Reform, bütçelerden daha fazlasını ifade ederDaha büyük soru şu: Daha önceki bir döneme göre inşa edilmiş bir kurum, bu dönemde de başarılı olabilir mi?
Halilur Rahman, konuşmacıların çok taraflılığı güçlü bir şekilde savunduğunu, ancak aynı zamanda bu politikanın işleyişini sağlayan kurumların reformunu talep ettiklerini söyledi.
Sadece idari değişikliklerin yeterli olmayacağını savunan Rahman, daha derin siyasi reform çağrılarını vurguladı ve Afrika’nın Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeliğinden sürekli olarak dışlanmasını bir haksızlık olarak nitelendirdi.
Sonuç olarak, çok taraflılığın süreçten ziyade sonuçlara göre değerlendirilmesi gerektiğini belirten Rahman, kabul edilen kararların veya düzenlenen toplantıların sayısına göre değil, kolektif eylemin “sahadaki gerçeklikleri değiştirip değiştirmediğine” göre değerlendirilmesini istedi.
113 devlet ve hükümet başkanı söz aldı2026 Genel Kurul Toplantısı’nda 113 Devlet ve Hükümet Başkanı, bir veliaht prens, 11 Başkan Yardımcısı, yedi Başbakan Yardımcısı ve 48 Bakan dahil olmak üzere toplam 194 konuşmacı söz aldı.
Genel Kurul oturumu Pazartesi günü sona ererken, genel kurul çalışmalarına devam edecek.
1 Ekim’den Aralık ayına kadar, 193 üyeli Genel Kurul, küresel sorunları tartışacak, önemli yetkilileri seçecek ve BM bütçesini ele alarak karara bağlayacak.
Halilur Rahman’ın “Bu, oturumun sadece başlangıcı.” sözleriyle konuşmasına son verdiği Genel Kurul, Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesi üzerine, 1 Ocak 2027’de António Guterres’in yerine geçecek olan bir sonraki BM Genel Sekreterini atayacak.
UN Photo: Loey Felipe: 
Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman, BM Genel Kurulu’nun 81. oturumunun genel görüşmelerinin kapanış konuşmasını yapıyor.Read More