Tarım ve Orman Bakanlığı, 3 ayrı yönetmelik değişikliği ile hastalıktan ari işletme şartlarında çok önemli değişiklikler yaparken, hayvan hastalıkları ile mücadele konusunda da önemli adımlar attı. Resmi Gazete’nin 24 Temmuz 2026 tarihli sayısında yayınlanan yönetmelik değişiklikleri hayvancılık sektörüne düzenlenen toplantılarla anlatılıyor.

Süt hayvancılığında, hastalıktan ari işletmelerle ilgili önemli değişiklikler yapıldı. Resmi Gazete’nin 24 Temmuz 2026 tarihli sayısında yayımlanan 3 ayrı yönetmelik değişikliği ile hastalıktan ari işletme şartlarında çok önemli değişiklikler yapılırken, hayvan hastalıkları ile mücadelede yeni kriterler getirildi.

Haziran ayında, Bursa’da Sencer Solakoğlu’nun iki işletmesinin de olduğu 24 işletmenin hastalıktan ari işletme sertifikasının iptali büyük tartışmalara neden oldu. Bu tartışmalar üzerine hastalıktan ari işletme ile ilgili yeni düzenlemelerin yapılması dikkat çekti.

Resmi Gazete’nin 24 Temmuz 2026 tarihli sayısında; Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ve Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayınlandı. Bu 3 düzenleme ile özellikle hastalıktan ari işletmelerle ilgili önemli değişiklikler yapıldı.

Yapılan değişiklikler neler?

Resmi Gazete’de yayımlanan Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğindeki değişiklikle sığır, koyun ve keçilerde hastalığın teşhisinde uygulanacak laboratuvar yöntemleri, hastalık tespit edilen işletmelerde uygulanacak kısıtlamalar, hastalıktan ari işletmelerin korunmasına yönelik hükümler ile hastalık nedeniyle uygulanacak idari işlemler güncellendi.

Buna göre, brusellozda hastalıktan ari statüsünün yeniden kazanılması için sığırların test yaşı yeniden düzenlendi. Daha önce “30 aylıktan küçük” ibaresi yer alırken yeni düzenlemede “12 aylık üzerinde” olarak değiştirildi. Arilik için 12 aydan büyük bütün sığırların, enfekte hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az 30 gün sonra yapılan ilk testinde ve ilk testten 30 gün sonra yapılan ikinci testinde negatif sonuç vermesi gerekiyor.

Laboratuvar test sonuçlarına ve epidemiyolojik incelemelere dayanarak bir sürüde brusella enfeksiyonunun varlığı bakteriyolojik olarak belirlenirse hastalık çıkışı yapılarak bu sürünün hastalıktan ari statüsü iptal edilecek. Sürü 30 gün izlemeye alınacak. Bu sürede atık vakası olmazsa hastalık söndürülecek. Sürüde seropozitif hayvanların varlığı tespit edilirse hastalık şüphesi eklenecek ve bu sürünün ariliği sona erdirilmeyecek. Sürü 30 gün takibe alınacak. Bu süre içinde atık vakası olmazsa hastalık şüphesi kaldırılacak. Şüphe kaldırıldıktan sonra 12 aydan büyük bütün sığırlardan, seropozitif hayvanların sürüden uzaklaştırılmasından en az 30 gün sonra ilk test yapılacak. İlk testten 30 gün sonra ikinci test gerçekleştirilecek. Son iki testte negatif sonuç alındığında sertifika güncellenecek.

Hayvan hastalıkları tazminatında düzenleme

Bakanlıkça hazırlanan Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik de 24 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğindeki değişiklik ile, bruselloz ve sığır tüberkülozu nedeniyle itlaf veya zorunlu kesime tabi tutulan hayvanlara ilişkin tazminat esasları yeniden düzenlenirken; özellikle hastalıktan ari işletmeler ile diğer işletmeler bakımından uygulanacak tazminat hükümleri netleştirildi ve bazı hükümlerde değişiklikler yapıldı.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile tüberküloz ve bruselloz hastalığının tespiti durumunda mecburi kesime sevki yapılan ya da imha edilen hayvanlar için sahiplerine ödenecek tazminat oranı ve şartları düzenlendi. Yapılan düzenlemeye göre;

Tüberküloz hastalığında;

1-) 31/5/2024 tarihli ve 32562 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliği hükümlerince belirlenmiş resmî olarak tüberkülozdan ari işletmelerdeki sığır cinsi hayvanlar hariç olmak üzere, tüberkülin testi uygulanması sonucunda hastalığa yakalandıkları tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10’da 9’u,

2-) Karantina sürecinde tüberkülin test sonucu şüpheli ya da menfi çıkan hayvanlardan ölen ya da ölüm öncesi kesime tabi tutulup hastalık tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10’da 9’u,

3-) Kesimhanede ya da Kurban Bayramı süresince Kurban Hizmetleri Komisyonunca kurbanlık hayvanlar için belirlenen kesim yerlerinde hastalığın varlığı tespit edilen sığır cinsi hayvan karkaslarının kıymetlerinin 4’te 3’ü oranında tazminat ödenecek.

Bruselloz hastalığında;

1-) Bakteriyolojik muayene sonucu hastalığa yakalandığı tespit edilen sığır cinsi ile koyun ve keçi türü hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10’da 9’u,

2-) 3/4/2009 tarihli ve 27189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliği hükümlerince resmî olarak sığır brusellozu hastalığından ari işletmelerdeki sığır cinsi hayvanlar hariç, serolojik muayene sonucu hastalığa yakalandığı tespit edilen sığır cinsi hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10’da 9’u,

3-) Serolojik muayene sonucunda hastalığa yakalandığı belirlenen koyun ve keçi türü hayvanların takdir edilecek kıymetlerinin 10’da 9’u oranında tazminat ödenecek.

Sığır tüberkülozuyla mücadelede yenilikler

Resmi Gazete’de 24 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ise hastalığın teşhisi, sürülerin sınıflandırılması, resmi olarak tüberkülozdan ari işletmelerin statüsü, karantina uygulamaları ile hastalık görülen işletmelerde uygulanacak kontrol ve akreditasyon önlemlerine ilişkin hükümlerin güncellenmesini kapsıyor.

Söz konusu yönetmelikle, test sürelerinde düzenleme yapıldı. Hastalığın takibi için gerçekleştirilecek testlerden ilkinin son pozitif reaktörün kesim-ölüm yoluyla işletmeden ayrılmasından en erken 42 gün sonra, ikincisinin yapılma süresi 84 gün sonra olarak düzenlendi. Birinci ve ikinci test arasında en az 42 gün olması şartı getirildi. Daha önce bu süre 60 gündü.
Ari olmayan sürüden hayvan gelmesi durumunda en az 6 ay arayla iki test yapılması zorunlu oldu. Bu süre en fazla 12 ay olacak. Gelen hayvan için bu sürede gerekli izolasyon koşulları sağlanarak ari olan hayvanlarla temasının olmaması şartı getirildi.

Arilik statüsünün devamı veya geri kazanılmasının koşulları

Resmi Gazete’de yayımlanan Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğe göre, bir işletmenin arilik statüsü ile ilgili karar, işletmede bulunan 6 haftalıktan büyük sığır cinsi hayvanlara aşağıdaki koşullara göre uygulanacak son iki testte negatif sonuç alınması halinde verilecek:

1) İşletmede kesim/ölüm sonrası muayenede ya da laboratuvar testlerinde tüberküloz tespit edilmesi sonucu arilik iptal edilerek hastalık çıkışı yapılır. İptal edilen statünün geri kazanılabilmesi için, son pozitif vaka uzaklaştırıldıktan en geç 7 iş günü içinde ilk test, birinci testten sonra en erken 42 gün, en geç 180 gün içinde de ikinci test yapılır. Yapılan son iki testte negatif sonuç alındığında hastalık sönüşü yapılarak arilik statüsü geri verilir.

2) Rutin test sonucunda pozitif reaktör tespit edilmesi halinde işletmenin arilik statüsü iptal edilmez ancak hastalık şüphesi eklenir. Son pozitif reaktör uzaklaştırıldıktan en erken 42 gün sonra ilk test, birinci testten sonra en erken 42 gün, en geç 180 gün içinde ikinci test yapılır. Yapılan son iki testte negatif sonuç alındığında hastalık şüphesi kaldırılır, sertifika güncellenir.”

Hastalıktan ari işletme sertifikasında yeni uygulama

Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü, “Daha kısa süre, daha kolay süreç, daha güçlü hayvancılık” ilkesi ile bu yeni modeldeki yenilikleri şöyle sıralıyor:

1-Atık nedeniyle bruselloz tespit edilmesi halinde iptal edilen arilik sertifikasını yeniden alma süresi 6 aydan 2 aya indirildi.

2- Rutin yapılan kan testinde bruselloz tespit edilmesi durumunda, arilik sertifikası iptal edilmeyecek, sertifika 2 aylık takip ve test sonunda güncellenecek. Bu daha önce 3 ayda güncelleniyordu.

3- Ari bir işletmeden kesimhaneye giden hayvanda tüberküloz tespit edilmesi durumunda hastalık takibi süresi 4 aydan 84 güne düşürüldü.

4- Rutin yapılan deri testinde pozitiflik tespit edilmesi halinde arilik sertifikası iptal edilmeyecek. Eskiden 12 ay süren test süreci bu yeni modelle 84 günlük test sonunda güncellenecek.

5- Hastalıktan ari işletmelerde yapılan yıllık rutin taramaların dışında, işletmeler gönüllü olarak ilave test yaptırabilecek.

6- Bu yeni modelle, hastalıktan ari işletme sertifikasının gereksiz yere iptallerinin önlenmesi, azaltılması, hayvancılık işletmelerinin mağduriyetinin azaltılması ve hayvan sağlığının daha iyi korunması hedefleniyor. Böylece üretimin ve verimliliğin artması öngörülüyor.

Hastalık çıkmadan önlem alınacak

Hastalıktan ari işletmelerde üreticiyi daha güçlü, üretimi daha güvenli hale getirecek yeni uygulamaların hayata geçirileceğine dikkat çeken Hayvancılık Genel Müdürlüğü yetkililerine göre,  hastalıktan ari işletmeler, yeni uygulamalarla daha etkin, daha sürdürülebilir ve daha güçlü bir yapıya kavuşacak.

Neler değişecek?

Hastalık ortaya çıktıktan sonra değil, risk oluşmadan önce önlem alınacak. Biyogüvenlik uygulamaları güçlendirilerek işletmelerin hastalıklara karşı direnci artırılacak. Ari işletmeler, risk esaslı ve sürekli izleme anlayışıyla takip edilecek.  Koruyucu hayvan sağlığı uygulamaları daha etkin hale getirilecek. Resmî kontroller, standart ve objektif kriterlerle yürütülecek. İzlenebilirlik güçlendirilerek süreçler daha şeffaf ve sürdürülebilir hale getirilecek. Amaç; üreticinin emeğini korumak, hayvan sağlığını güçlendirmek, güvenilir hayvansal üretimi desteklemek ve ülke hayvancılığını daha ileri taşımaktır.

Hastalıktan ari işletme olmanın avantajları neler?

Türkiye’de 1 milyondan fazla büyükbaş hayvancılık işletmesi var. Bunların sadece yüzde 1’i hastalıktan ari işletme sertifikasına sahip. Oysa hastalıktan ari işletme olmanın çok önemli avantajları var. Hastalıktan ari işletme sertifikası, sadece hayvan sağlığı değil; üretici için önemli ekonomik avantajlar da sağlıyor. Hastalıktan ari işletmeler, desteklemelerden finansmana, sigortadan pazarlamaya kadar birçok alanda önemli ayrıcalıklardan yararlanıyor.

Hayvancılık Genel Müdürlüğü’ne göre bu avantajlar şunlar:

Tarımsal desteklemelerdeki avantajlar:

– Dişi buzağı desteklemesinde temel desteğe ilave 4 kat destek avantajı var. Örneğin 2026 yılı için buzağı başına destek 1400 lira. Hastalıktan ari işletme sertifikası olan işletmeler bu desteğin 4 katını alıyor.

– Üreticilere litre başına ödenen çiğ süt desteklemesinde temel desteğe ilave 3 kat destek imkânı sağlanıyor. Normal işletmeler litre başına 20 kuruş destek alırken, hastalıktan ari işletmeler 60 kuruş alıyor.

-Avrupa Birliği Onaylı Süt Çiftliği Sertifikasına sahip, hastalıktan ari işletmelerde, dişi buzağı desteğine 0,6 katsayı ilave destek avantajı sağlanıyor.

Finansman konusundaki avantajlar:

– Ziraat Bankası tarafından kullandırılan ve Hazine faiz destekli hayvancılık kredilerinde, hastalıktan ari işletmelere yüzde 70’ten başlayıp yüzde 100’e varan faiz indirimi avantajı sağlanıyor.

– Hayvancılıkta kullandırılan 80 milyon liraya kadar yatırım ve işletme kredisi üst limitlerinden yararlanabilme avantajı var.

– Damızlık hayvan yatırımlarında finansmana daha güçlü erişim avantajı.

Ticari ve sigorta avantajları:

– Hastalıktan ari işletmelerde yetiştirilen damızlık hayvanlar daha yüksek katma değer oluşturur.

– TARSİM Hayvan Hayat Sigortalarında yüzde 15 prim indirimi avantajı.

Diğer avantajlar:

Ayrıca, hastalıktan ari işletme sertifikası olan işletmeler; doğrudan ari çiğ süt satışı yapabilme ayrıcalığına sahip. Kendi işletmeleri için embriyo üretim izni, ayrıca alt yapısı uygun olması halinde embriyo üretim ve satış işletmesi izni verilmesi avantajı var.

“Sağlıklı sürüler, güçlü üretim, güvenilir gıda”

Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Ahmet Gümen yapılan değişiklikle ilgili sosyal medyada şu değerlendirmeyi yaptı: “Hastalıktan ari işletme sertifikasında yeni bir modeli hayata geçiriyoruz. Üreticimizin yükünü azaltan, hayvan sağlığını güçlendiren ve süreçleri hızlandıran uygulamalarla; Sertifikasyon süreçlerini önemli ölçüde kısaltıyoruz. Risk odaklı ve bilimsel yaklaşımla koruyucu hayvan sağlığını güçlendiriyoruz. Gönüllülük esaslı test uygulamalarıyla üreticimizin sürece katılımını artırıyoruz. Hayvancılığımızın sürdürülebilirliği ve üreticimizin emeğinin korunması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Hastalıktan ari işletmeler, güçlü hayvancılığın ve güvenilir gıda üretiminin en sağlam teminatıdır. Üreticimize daha fazla destek, daha güçlü finansman, daha düşük sigorta maliyeti ve daha yüksek katma değer sağlayan bu modeli kararlılıkla yaygınlaştırıyoruz. Sağlıklı sürüler, güçlü üretim, güvenilir gıda; Türkiye Yüzyılı’nın hayvancılık vizyonudur.”

Hastalıktan ari işletmelerin sayısı artırılmak isteniyor

Yapılan bu düzenlemelerle hastalıktan ari işletme sertifikasının daha kısa sürede ve daha kolay alınması ve böylece işletme sayısının artırılması hedefleniyor. İlgili yönetmelikler yürürlüğe girdikten sonra Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü yeni uygulamaları anlatmak üzere bölgesel toplantılar düzenliyor. İlk toplantı 31 Temmuz 2026 tarihinde tarım ve Orman Bakanlığı Mehmet Âkif Ersoy Toplantı Salonu’nda yapıldı. Toplantıya Hayvancılık Genel Müdürü Salih Çelik ve genel müdürlüğün tüm personelinin katılım ı ile gerçekleştirildi. Toplantıda, yeni model kapsamında getirilen düzenlemeler, uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar ve yürütülecek çalışmalar hakkında personele bilgi verildi.

Modelin taşra teşkilatında görev yapan teknik personele ve yetiştiricilere tanıtılması amacıyla gerçekleştirilen bölgesel bilgilendirme toplantılarının ilki Balıkesir’de, ikincisi ise Kırklareli’nde düzenlendi. Toplantılar iki oturum halinde gerçekleştirildi. Balıkesir’de düzenlenen ilk oturumda Bursa, Çanakkale ve Balıkesir; Kırklareli’nde düzenlenen ilk oturumda ise Edirne, İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinde görev yapan teknik personel ile bir araya gelinerek hastalıktan ari işletmelere ilişkin uygulamalar ve yürütülen çalışmalar değerlendirildi. İkinci oturumlarda ise hastalıktan ari işletme sahipleri ile hastalıktan ari işletme statüsü kazanma potansiyeline sahip işletme sahiplerinin katılımıyla bilgilendirme ve değerlendirme toplantıları gerçekleştirildi. Bu toplantılar bölgesel bazda devam ediyor.

The post Hayvancılıkta “hastalıktan ari işletme” olmak kolaylaştırıldı appeared first on Tarım Dünyası.

Kaynak:Read More