BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) yayınladığı yeni verilere göre, dünya gıda emtia fiyatlarının gösterge ölçütü olan FAO Gıda Fiyat Endeksi, Eylül ayında, çoğunlukla ulaşım aksamaları ve hava koşullarıyla ilgili endişelerin arzı kısıtlamasının yanı sıra, tarım ürünlerine dayalı emtia grupları için daha yüksek fiyatlar nedeniyle arttı.
Küresel gıda fiyatları bir yılda %5,8 oranında arttıKüresel olarak ticareti yapılan beş temel gıda emtiasının uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi , Eylül 2026’da ortalama 136,0 puan olarak gerçekleşti. Bu da Ağustos ayına göre %1,5 ve bir yıl öncesine göre %5,8 artış anlamına geliyor.
FAO Baş Ekonomisti Maximo Torero, “Hürmüz Boğazı ve Karadeniz’deki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, ulaşım ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluştururken, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek daha geniş tabanlı bir artış görüyoruz” dedi. “Bu baskılar devam ederse, özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde, tüketici gıda fiyatlarına da yansıyacaktır.” dedi.
Tahıl ve şeker fiyatları artışa öncülük ettiFAO Tahıl Fiyat Endeksi, Ağustos ayına göre %5,1 artarak Eylül 2025 seviyesinin ortalama %17,2 üzerinde gerçekleşti. Dünya buğday fiyatları, Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde ekim öncesi yaşanan kurak hava koşulları nedeniyle %6,3 artarken, küresel mısır fiyatları ise ABD’deki verim endişeleri, Brezilya’daki ihracat imkanlarının azalması ve Karadeniz ticaretindeki aksamalar nedeniyle bir önceki aya göre %5,6 yükseldi. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sevkiyatlardaki devam eden belirsizlik, mısır gibi biyoyakıt hammaddelerinin fiyatlarına ek destek sağladı. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, hava koşullarıyla ilgili endişeler ve mevsimsel olarak daha sıkı arz nedeniyle Indica pirinç fiyatlarının yükselmesiyle %1,4 arttı.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Ağustos ayına göre %0,9 artış göstererek, güçlü küresel ithalat talebi ve Güneydoğu Asya’daki kurak hava koşullarının üretim beklentileri üzerindeki etkisine ilişkin endişelerle bağlantılı olarak daha yüksek dünya palm yağı fiyatlarını yansıttı.
FAO Et Fiyat Endeksi, bol miktarda ihraç edilebilir arz nedeniyle domuz ve kümes hayvanı eti fiyatlarındaki düşüşle birlikte %1,1 oranında geriledi. Brezilya’nın sığır eti ihracat fiyatları, Amerika Birleşik Devletleri’nin daha güçlü ithalat talebiyle desteklenerek artarken, koyun eti fiyatları büyük ölçüde istikrarlı kaldı.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, peynir fiyatlarındaki düşüşlerin süt tozu fiyatlarındaki artışları kısmen dengelemesiyle Eylül ayında %0,1 oranında geriledi, tereyağı fiyatlarında ise çok az değişiklik oldu.
FAO Şeker Fiyat Endeksi, 2026/27 sezonunda küresel şeker arzının daralması beklentileri nedeniyle Ağustos ayına göre %6,1 arttı. Katkıda bulunan faktörler arasında Tayland’da beklenen şeker üretiminin azalması, Hindistan’da normalin altında yağış ve güçlenen El Niño koşulları nedeniyle mahsul beklentilerine ilişkin endişeler, Brezilya’nın Orta-Güney yetiştirme bölgesinde yoğun yağışlar ve Avrupa Birliği’nde şeker pancarı ekim alanının azalması yer alıyor.
Küresel tahıl üretimi ve ticaretinin düşmesi bekleniyorFAO tarafından yayınlanan yeni Tahıl Arz ve Talep Özeti’ne göre, 2026 yılında küresel tahıl üretiminin 2025 yılına göre %2,1 azalarak 2.979 milyon tona düşmesi bekleniyor; bu da geçen yılki seviyeden sonra rekor seviyedeki ikinci en büyük hasadı temsil edecek.
Güncellenen tahmin, Avustralya’daki iyileşen hava koşulları sayesinde buğday üretiminde yukarı yönlü bir revizyonu yansıtıyor; buğday üretiminin 813,9 milyon tona ulaşması bekleniyor. Ancak bu durum, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nde sıcak ve kurak hava nedeniyle verim beklentilerinin azalması sonucu kaba tahıllar için yapılan aşağı yönlü düzeltmeyle (1.612 milyon ton) fazlasıyla dengeleniyor. Dünya pirinç üretimi ise, büyük ölçüde düzensiz dağılan muson yağmurları nedeniyle Hindistan’daki düşük üretim beklentilerinin, Japonya ve Nepal için iyileşen tahminleri gölgede bırakmasıyla 552,5 milyon ton olarak tahmin ediliyor.
FAO, 2026/27 için dünya toplam tahıl kullanımına ilişkin tahminini hafifçe yükselterek 2.966 milyon tona çıkardı; kaba tahıllarda artış, buğdayda düşüş ve pirinçte ise önceki ayın tahminlerine göre değişiklik yok. 2027 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stoklarının, buğday ve arpa stoklarındaki artışın pirinç ve sorgum stoklarındaki azalmayı dengelemesi nedeniyle, açılış seviyeleri olan 950 milyon ton ile aynı kalması bekleniyor. Bunun sonucunda, 2026/27 sezon sonu itibarıyla dünya tahıl stok-kullanım oranı %31,7 olarak gerçekleşti; bu oran önceki sezonun %32,0 seviyesinden biraz daha düşük.
FAO ayrıca, dünya tahıl ticaretinin 2025/26’daki rekor seviyeden %3,5 azalarak 505,8 milyon tona düşeceğini tahmin ediyor. Buğday ve mısır ihracatının, Karadeniz’deki kısıtlı nakliye yolları ve yetersiz alternatif taşıma kapasitesi nedeniyle, daha önce tahmin edilenden daha fazla düşmesi muhtemel. Uluslararası pirinç ticaretinin ise 2026’da %2,2 azalacağı, ardından 2027’de %1,7 toparlanacağı tahmin ediliyor.
FAO tarafından yönetilen Tarım Pazarı Bilgi Sistemi’nin ( AMIS ) yayınladığı aylık Piyasa İzleme Raporu ise yükselen navlun oranları, daha istikrarlı gübre piyasası ve devam eden lojistik aksaklıkların daha belirsiz bir piyasa ortamına katkıda bulunduğunu belirtiyor.
El NiñoMonitor raporunda, güçlenen El Niño’nun özellikle Güney ve Güneydoğu Asya’daki pirinç üretimi beklentilerine daha fazla belirsizlik kattığına dikkat çeken bir makale yer alıyor. Küresel düzeyde, El Niño olayları sırasında pirinç verimleri genellikle beklenen trendin %1,0 ila %1,5 altında olurken, buğday ve mısır verimleri genellikle normal seviyelere yakın, soya fasulyesi verimleri ise genellikle trendin %1,5 ila %2,0 üzerinde oluyor. Rapora göre, daha güçlü El Niño olayları, genellikle daha şiddetli olmasa da, daha tahmin edilebilir verim sonuçlarıyla ilişkilendirilirken, daha zayıf olaylar daha büyük değişkenlikle ilişkilendiriliyor.Read More