admin
Küresel olarak ticareti yapılan bir sepet gıda emtiasının uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, Mart ayında ortalama 128,5 puan ile Şubat ayına göre %2,4 ve bir yıl öncesine göre %1,0 artış gösterdi.
FAO endeksleriFAO Tahıl Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre %1,5 artış gösterdi. Bu artışın temel nedeni, ABD’de kuraklığa bağlı olarak mahsul beklentilerinin kötüleşmesi ve Avustralya’da gübre maliyetlerinin artması nedeniyle ekim alanlarının azalacağı beklentisiyle %4,3 artan dünya buğday fiyatları oldu. Küresel mısır fiyatları ise, bol miktarda küresel arzın gübre fiyatlarının karşılanabilirliği konusundaki endişeleri dengelemesi ve artan enerji fiyatlarına bağlı olarak artan etanol talebi beklentilerinden kaynaklanan dolaylı destek sayesinde hafifçe yükseldi. FAO Tüm Pirinç Fiyat Endeksi, hasat zamanlaması, daha zayıf ithalat talebi ve ABD dolarına karşı döviz değer kaybı nedeniyle Mart ayında %3,0 oranında düştü.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Şubat ayına göre %5,1 artarak bir önceki yılın aynı dönemine göre %13,2 daha yüksek seviyeye ulaştı. Ham petrol fiyatlarındaki keskin artışların biyoyakıtlara olan talebin artacağı beklentilerini tetiklemesiyle, palm, soya, ayçiçeği ve kolza yağı için uluslararası fiyatlar yükseldi.
FAO Et Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre %1,0 oranında artış gösterdi. Bu artışın nedenleri arasında, Avrupa Birliği’nde mevsimsel talebin güçlenmesi öncesinde domuz eti fiyatlarındaki yükseliş ve özellikle Brezilya’da sığır arzının azalması nedeniyle ihracat edilebilir arzın kısıtlanması sonucu dünya genelinde sığır eti fiyatlarındaki artış yer alıyor. Koyun ve kümes hayvanı eti fiyatları ise kısmen Yakın Doğu’daki pazarlara erişimi sınırlayan lojistik kısıtlamalar nedeniyle düştü.
En yüksek artış şeker fiyatlarındaFAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, Okyanusya’da mevsimsel arz düşüşü nedeniyle süt tozlarının daha yüksek fiyatlandırılmasının da etkisiyle %1,2 arttı. Avrupa Birliği’nde uluslararası peynir fiyatları, daha yüksek üretim ve zayıf ihracat talebi nedeniyle daha da düşerken, Okyanusya’da ise tam tersi nedenlerle yükseldi.
FAO Şeker Fiyat Endeksi Mart ayında %7,2 arttı. Başlıca şeker ihracatçısı Brezilya’nın, uluslararası ham petrol fiyatlarındaki artışı dengelemek için daha fazla şeker kamışı kullanarak etanol üreteceği beklentisi, Hindistan ve Tayland’daki iyi hasat ilerlemesiyle desteklenen mevcut sezon için genel olarak olumlu küresel arz görünümünü gölgede bıraktı.
Güney Asya’daki rekor buğday ekimleri, diğer bölgelerdeki düşüşleri telafi ettiFAO ayrıca yüksek seviyelerden mütevazı bir düşüş göstereceği, ancak son beş yıllık ortalamalarının üzerinde kalacağı görülen 2026 yılı küresel buğday ve mısır üretimine ilişkin güncellenmiş değerlendirmelerini yayınladı.
Dünya buğday hasadının büyük bir kısmı zaten ekilmişken, FAO dünya genelinde hasadın 820 milyon ton olacağını, bunun da bir önceki yıla göre %1,7’lik bir düşüş anlamına geldiğini tahmin ediyor. Düşük fiyatlar ve olumsuz hava koşullarının Avrupa Birliği, Rusya Federasyonu ve Amerika Birleşik Devletleri’nde buğday üretimini kısıtlayacağı, Hindistan’da ise üretimin rekor seviyeye ulaşacağı öngörülüyor. Yağışların artmasının İran İslam Cumhuriyeti, Türkiye ve Kuzey Afrika genelinde verimi ve genel üretimi artıracağı tahmin ediliyor.
Bununla birlikte, Yakın Doğu’daki çatışmaların tırmanması, buna bağlı olarak enerji ve gübre fiyatlarındaki artış, üretim ve tedarik zinciri yollarındaki aksamalar ve bazı çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelme olasılığı, yeni Tahıl Arz ve Talep Raporu’na göre buğday ve mısır görünümüne ek belirsizlik getiriyor.
Küresel tahıl üretiminde artış öngörüsüEkvatorun güneyinde mısır hasadı başladı ve Arjantin, Brezilya ve Güney Afrika’da üretimin ortalamanın üzerinde olması bekleniyor. FAO ayrıca çeşitli tahminlerini güncelleyerek, 2025 yılında küresel tahıl üretiminin bir önceki yıla göre %5,8 daha yüksek, 3.036 milyon ton olacağını öngörüyor. Dünya pirinç üretiminin, Bangladeş, Brezilya, Çin, Hindistan ve Endonezya’nın öncülüğünde %2,0 artarak rekor seviye olan 563,3 milyon tona ulaşması bekleniyor. 2025/26 döneminde dünya tahıl tüketiminin yıllık bazda %2,4 artarak 2.945 milyon tona, küresel tahıl stoklarının ise %9,2 artarak 951,5 milyon tona ulaşması öngörülüyor. 2025/26 sezonlarının sonunda dünya tahıl stoklarının tüketime oranı %32,2 olarak tahmin ediliyor ve bu da genel olarak rahat bir küresel arz durumunu vurguluyor. FAO’nun 2025/26 dönemi için dünya tahıl ticareti tahmini ise 505,3 milyon ton olarak belirlendi.
FAO tarafından yürütülen Tarım Pazarı Bilgi Sistemi ( AMIS ) de aylık Piyasa İzleme raporunu yayınladı. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel ekonomide, özellikle de tarım sektöründe önemli etkiler yarattığını belirten raporun yeni baskısı, artan enerji, gübre ve ulaşım maliyetlerinin gıda ve tarım üzerindeki potansiyel doğrudan ve dolaylı etkileri hakkında daha fazla ayrıntı sunuyor.
FAO Baş Ekonomisti Máximo Torero, yakın zamanda BM basın brifinginde Hürmüz Boğazı ile ilgili riskleri vurgulamıştı.
