Küresel çok boyutlu yoksulluk, 2010’dan bu yana ilk kez arttı.
Bu sonuç, BM Kalkınma Programı (UNDP) ve Oxford Üniversitesi’ndeki Oxford Yoksulluk ve İnsan Kalkınma Girişimi (OPHI) tarafından yayınlanan küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi’nin (MPI) 2026 güncellemesinden geldi.
Yoksulların yarısından fazlası çocuklarBuna göre, çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı, endeksin 2010 yılında başlatılmasından bu yana ilk kez artarak 1,2 milyara ulaştı. Bu, önceki güncellemeye göre 51,5 milyon daha fazla.
Güncelleme, 1,2 milyar yoksulun yarısından fazlasının, yani 617 milyonunun çocuk olduğunu ve bunların %83’ünün kırsal kesimde yaşadığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte, birçok ülkenin ilerleme kaydetmeye devam ettiğini ve bazılarının yoksulluğu hızla ve geniş ölçekte azalttığını da gösteriyor. Bu bulgular, hem yenilenmiş eylemin aciliyetine hem de başarı olasılığına işaret ediyor.
“Dünya için bir uyarı”BM Kalkınma Programı (UNDP) Yöneticisi Alexander De Croo şunları söyledi:
“Yoksulluktaki artış, dünya için bir uyarı niteliğinde olmalı. Bu rakamların ardında; açlık, eğitimden mahrum kalma ve temiz su veya elektrik eksikliği gibi birbirini güçlendiren zorluklarla karşı karşıya olan 1,2 milyar insan var. Bu kabul edilemez. Ama böyle olmak zorunda değil. İlerlemenin mümkün olduğunu biliyoruz. Bu zorlukların üstesinden tek başlarına değil, birlikte gelen ülkeler, kararlı eylemin neler başarabileceğini göstermiştir.”Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI), gelir düzeyinin ötesine bakarak insanların yoksulluğu günlük yaşamlarında nasıl deneyimlediklerini ele alıyor. Endeks, sağlık, eğitim ve yaşam standardı alanlarındaki on ağırlıklı göstergenin üçte birinde veya daha fazlasında yoksunluk yaşayan kişileri çok boyutlu yoksul olarak değerlendiriyor. Gelişmekte olan bölgelerdeki 108 ülkeyi kapsayan ve dünya nüfusunun %78’ini temsil eden 2026 güncellemesi, çok boyutlu yoksulluğun kapsamı ve derinliği hakkında bilgiler sunuyor.
Çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı artıyorKüresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi’nin son güncellemesi, 1,2 milyar insanın akut çok boyutlu yoksulluk içinde yaşadığını ortaya koydu. Bu, bir önceki güncellemeye göre (karşılaştırılabilir veriler bazında) 51,5 milyon daha fazla kişi anlamına geliyor ve endeksin 2010’da başlatılmasından bu yana kaydedilen ilk artış.
Bu artışın bir kısmı nüfus artışını yansıtıyor. Bu yıl yeni anket verisi bulunmayan 95 ülkede, güncellenmiş nüfus tahminleri yoksul olarak sayılan kişi sayısını 15,8 milyon artırdı. Kalan değişim ise yoksulluk oranlarındaki değişikliklerin, demografik kaymaların ve anket dönemleri arasındaki gösterge kapsamındaki farklılıkların birleşik etkilerini yansıtıyor.
Bu yıl güncellenen Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI) tahminlerine sahip 13 ülke arasında durum karışık. Beş ülke, çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insanların oranını önemli ölçüde azalttı. Mısır, Nepal ve Tacikistan’da hem yoksulluk oranı hem de çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı önemli ölçüde düştü. Angola ve Zambiya’da da yoksulluk içindeki insanların oranı azaldı, ancak nüfus artışı yoksulluk azalmasını geride bıraktığı için yoksulluk içinde yaşayan toplam insan sayısı yine de arttı.
Nijerya, ilerlemenin ne kadar kırılgan olabileceğini gösteriyor. 2010’lu yıllarda çok boyutlu yoksullukta önemli azalmalar yaşandıktan sonra, bu ilerleme 2020’lerde tersine döndü ve hem yoksulluk oranı hem de yoksulluk içinde yaşayan insan sayısı arttı.
Başarı örnekleriBM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 1.2, ülkelerin 2030 yılına kadar her türlü yoksulluk içinde yaşayan erkek, kadın ve çocukların oranını en az yarıya indirmesini öngörüyor. 2026 Çok Taraflı Algılama Endeksi güncellemesi, bu hedefin zorlu ancak ulaşılabilir olduğunu gösteriyor.
Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi (MPI) trend verilerine sahip 89 ülke arasında, 33 ülke MPI değerini 15 yıldan kısa bir sürede yarıya indirdi; bu ülkeler arasında Sahra Altı Afrika’dan altı ülke de bulunuyor. Eswatini, 15 yıl içinde özellikle güçlü bir ilerleme kaydetti ve çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayan insanların oranı yüzde 38,7’den yüzde 8,0’e düştü.
Mevcut verilere sahip ülkeler arasında en hızlı düşüşü Çin kaydetti ve çok boyutlu yoksulluk endeksi (MPI) değerini sadece dört yılda yarıya indirdi; çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayanların oranı 2010 ile 2014 yılları arasında yüzde 9,5’ten yüzde 4,2’ye düştü. Vietnam da hızlı ilerleme kaydederek MPI değerini yedi yıl içinde yarıya indirdi.
Enerji fiyatları ve El Niño baskıyı artırıyorUNDP’nin Ortadoğu çatışmasının küresel ekonomi üzerindeki etkisine ilişkin son analizi olan “Kurtarılmaya Zaman Yok: Büyüyen Krizler, Tükenen Mali Tamponlar ve Bunun Gelişmekte Olan Ekonomiler İçin Anlamı” başlıklı raporda ise, Ortadoğu’daki çatışmanın başlamasından bu yana ikinci kez petrol fiyatlarının varil başına 100 ABD dolarının üzerine çıkarak yakıt ve gıda maliyetlerini artırdığının altı çizildi.
Mevcut enerji fiyatlarıyla, küresel fosil yakıt sübvansiyonlarının bu yıl 1 trilyon ABD dolarını aşabileceği; bunun da birçok düşük ve orta gelirli ülke için hızla ağır bir mali yük haline geldiğine dikkat çekilen rapor, bu arada mevcut El Niño olayının, Afrika, Asya ve Latin Amerika’daki hasatları ve gıda sistemlerini tehdit ederek, kayıtlara geçen en güçlü El Niño olma yolunda ilerlediği vurgusu yapıyor.
130 milyon daha fazla insan yoksulluk riskiyle karşı karşıya kalacakBugüne kadar, gelişmekte olan ülkeler, fosil yakıt sübvansiyonları, fiyat tavanları, vergi indirimleri ve talep yönetimi önlemleri yoluyla nüfuslarını yüksek enerji ve gıda fiyatlarının en kötü etkilerinden kısmen koruyabildiler.
Ancak bu çabaları sürdürmek giderek zorlaşıyor ve altta yatan sorunun boyutunu ve ciddiyetini gizliyor. UNDP’nin analizine göre, enerji ve gıda fiyatlarındaki artışlar tam olarak yansıtılmış olsaydı, bu yıl dünya genelinde yaklaşık 130 milyon kişi daha yoksulluğa düşecekti; bu durum özellikle Sahra Altı Afrika, Güney ve Doğu Asya’da çok daha ciddi sonuçlar doğuracaktı.
UNDP HakkındaUNDP, yoksulluk, eşitsizlik ve iklim değişikliğinin yol açtığı adaletsizliklere son vermek için mücadele eden önde gelen Birleşmiş Milletler kuruluşu. 170 ülkedeki geniş uzman ve ortak ağımızla, ulusların insanlar ve gezegen için bütünleşik ve kalıcı çözümler geliştirmelerine yardımcı oluyor.
OPHI HakkındaOxford Yoksulluk ve İnsan Gelişimi Girişimi (OPHI), dünya çapında etkili politika oluşturmaya rehberlik etmek amacıyla yoksulluk ve refahın çok boyutlu ölçümüne odaklanan, Oxford Üniversitesi merkezli bir araştırma merkezi.Read More