Ramazan’ın son demlerine geldik; bir yanımızda yaklaşan bayramın o eski, tanıdık heyecanı, diğer yanımızda coğrafyamızın bitmek bilmeyen o ağır ve buruk gündemi… İnsan bazen durup sormadan edemiyor: “Dünya bu kadar hızlı dönerken, biz tam olarak neresindeyiz?” Bir bakıyorum, yakınımızda hâlâ en temel insani sınavlar veriliyor; bir bakıyorum, ekranın diğer ucunda teknoloji öyle bir hızla akıyor ki kendimi kazara bir bilim kurgu filminin setine girmiş figüran gibi hissediyorum.

Bir tarafta “Ay toprağında nohut yetiştirirsek ekmeğimizi taştan (veya aydan) çıkarır mıyız?” diyen vizyoner deliler, diğer tarafta ise havada uçuşan milyon dolarlık yatırım fonları… Bu hafta AgTech (tarım teknolojileri) dünyasında olan bitenleri derlerken, “Yahu bu işin sonu nereye varacak?” demekten kendimi alamadım. İtiraf edeyim; bu hız bazen sadece heyecanlandırmıyor, hafiften tüyleri de diken diken ediyor. Eğer siz de hazırsanız; tarlanın çamurundan uzayın derinliğine uzanan bu tuhaf, biraz ürpertici ama bir o kadar da merak uyandırıcı yolculuğa beraber çıkalım.

Tarlada Teknoloji

Geleceğin çiftçisi artık sadece traktör sürmüyor; aynı zamanda bir veri mühendisi ve robot operatörü. Mesela  AgriPass Robotics, geliştirdiği yapay zekâlı robotlarla yabani otları %80-85 isabetle tespit edip temizliyor. İtalyan OEM Fyeld ile yaptıkları ortaklık sayesinde bu teknolojiyi mevcut makinelere entegre ederek verimi artırmayı hedefliyorlar.

İklim krizi kapıdayken, bitkileri “güncellemek” de şart oldu.

Geçtiğimiz hafta vurguladığımız ar-ge de süreci hızlandırılan teknolojiler kullanılmaya ve meyvelerini vermeye devam ediyor.

Amatera, bitki ıslahı sürecini robotik ve yapay zeka ile 2 kat hızlandırıp 10 kat ucuza indirmeyi amaçlıyor.

Bir Fransız girişimi olan Amatera firmasının iddiasına göre, kahve ve üzüm gibi çok yıllık bitkilerin yeni çeşitlerini geliştirme konusunda mevcut endüstri standartlarına göre “2 kat daha hızlı ve 10 kat daha uygun maliyetli” bir yaklaşım benimsiyor.

Aşağıya Ametera ekibinin de bir fotoğrafını bırakıyorum ve yine vurguluyorum gençler çok çalışmamız gerekiyor çok.

Benzer bir vizyonla Belçikalı Bir Girişim Şirketi olan Rainbow Crops, Gates Vakfı’ndan aldığı 7 milyon dolarlık hibe ile Sahra Altı Afrika ve Güney Asya için sıcağa dayanıklı mısır, sorgum ve pirinç peşinde. Rainbow Crops’un kurucu ortağı ve CEO’su Giacomo Bastianelli’nin yapay zekayı bu süreçte nasıl kullandığına dair açıklamasına bir bakalım.

“Yapay zeka döngünün içinde yer alıyor: Hedefleri önceliklendirmeye, düzenleme kombinasyonlarını tasarlamaya ve her deneysel turdan öğrenerek hangi gen kombinasyonlarının istenmeyen ödünler olmadan istenen özelliği sağlama olasılığının en yüksek olduğunu tahmin etmeye yardımcı oluyor. Bu ‘tasarla-oluştur-test et-öğren’ döngüsü, keşfi hızlandırıyor ve özellik geliştirme riskini azaltıyor.”

Geleneksel tarım yöntemlerinde bitkiler, çevresel stres faktörlerine (aşırı sıcak, kuraklık veya rüzgar) karşı enerjilerinin büyük bir kısmını savunma mekanizmalarına harcar. Bu da doğal olarak hasat miktarından feragat etmek anlamına gelir. ALORA, bu enerji kaybını minimize etmek adına Gen Düzenleme (Bitkiye dışarıdan yabancı bir gen aktarmadan, kendi mevcut genetik yapısı üzerinde hassas düzenlemeler yaparak belirli özellikleri ön plana çıkarma işlemi) teknolojisini kullanıyor.

Şirketin yeni CEO’su Adam Helms liderliğinde paylaşılan verilere göre, bu yöntemle bitkinin savunma refleksi, doğrudan verim artışına yönlendiriliyor. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen pirinç denemelerinde, ideal koşullarda 1,5 kat, aşırı sıcaklık stresi altında ise 2 ila 4 kat gibi dikkat çekici bir verim artışı kaydedildi. Üstelik bu sürecin bir GDO (Genetiği Değiştirilmiş Organizma) müdahalesi olmadığını, aksine bitkinin potansiyelini maksimize eden bir optimizasyon süreci olduğunu özellikle belirtmek gerekiyor.

Kimyasal savaşında yeni cepheler açılıyor

• Tarım koruma dünyasının dev ismi Syngenta, Haziran 2026 sonunda küresel paraquat üretimini durduracağını duyurdu. Bu hamle aslında sadece bir ürünün rafa kalkması değil; şirketin rotasını tamamen tohum inovasyonu, biyolojik ürünler ve yapay zeka destekli dijital tarım çözümlerine kırması anlamına geliyor.
  

Türkiye cephesinde ise durum net: Paraquat içeren ürünlerin kullanımı ve ruhsatlandırılması ülkemizde yıllar önce zaten yasaklanmıştı. Bu yüzden Syngenta’nın kararı tarlalarımızda doğrudan bir değişim yaratmasa da, küresel pestisit politikalarının daha güvenli ve dijital bir rotaya kırılması açısından büyük bir sembolik önem taşıyor.

Syngenta, bu  ilacı emekli ederken yerine 50 milyon sterlin yatırım yaptığı yeni nesil Plinazolin teknolojisini koyuyor. 2026’da ABD’de sahaya inecek olan bu teknoloji, yapay zeka destekli dijital tarım vizyonuyla uyumlu beş farklı uzman ürünle geliyor:

• Opello: Mısır kök kurduyla mücadele edecek.
• Equento: Tahıl ve baklagillerde toprak altı zararlılarına karşı tohum koruması sağlayacak.
• Vertento: Pamuk, yer fıstığı ve soğan tarlalarının yeni muhafızı olacak.
• Zivalgo: Patates ve meyve ağaçlarındaki zararlılara odaklanacak.
• Özel Başlangıç Gübresi: Sebze ürünlerine can suyu verecek.

Bindbridge: Otlara “Kendi Kendini İmha” Talimatı Vermek

Yabani otlar artık eski usul ilaçlara “bağışıklık kazandım, yıkılmadım ayaktayım” muamelesi yapınca, 2025 yılında İngiltere’de kurulan Bindbridge olaya biraz “James Bond” estetiği katmaya karar vermiş. Şirket; Nucleus Capital ve Speedinvest’ten aldığı 3,8 milyon dolar yatırımla, otları kökten (hem de kelimenin tam anlamıyla) bitirecek bir suikast yöntemi geliştiriyor.

Sistem şöyle çalışıyor: Hücrelerin içinde zaten var olan “çöp imha” sistemini (Ubiquitin sistemi) hack’liyorlar. Tasarladıkları “Moleküler Yapıştırıcılar” sayesinde, otun hayatta kalması için en kritik olan proteinleri, hücrenin kendi imha birimine yapıştırıyorlar. Hücre de “Hoppala, bu protein niye burada?” diyerek kendi kendini yemeye başlıyor.

Bu teknoloji neden heyecan verici?

• Glifosat’a Elveda: İlk hedefleri, dünyanın en meşhur ama dertli herbisiti glifosatın yerini alacak kadar geniş spektrumlu bir çözüm üretmek.
• Frenleri Boşaltmak: Sadece öldürmüyorlar; bitkinin stres yanıtını “kapatan” o gıcık proteinleri yok ederek, bitkinin kuraklığa veya sıcağa karşı kendi savunmasını jet hızıyla açmasını sağlıyorlar.
• Yapay Zeka Dokunuşu: BRIDGE adını verdikleri platformla, sahada bozulmayacak ve ucuza üretilecek en sinsi molekülleri tasarlıyorlar.

Mycoverse, patateslerin korkulu rüyası olan mildiyö hastalığına karşı yapay zeka destekli mantar tabanlı biyolojik bir çözüm için 2,4 milyon euro topladı. Danimarka Teknik Üniversitesi’nden (DTU) çıkan bir tarım teknolojisi şirketi olan Mycoverse, 2,78 milyon dolarlık (2,4 milyon Euro) ön tohum yatırım turunu başarıyla tamamladığını duyurdu

Haftanın en “uçuk” haberi ise uzaydan geldi

Teksaslı araştırmacılar Ay toprağında nohut yetiştirmeyi başardı!. %75 Ay toprağı içeren karışımlarda hasat verimi sağlayan bu çalışma, NASA tarafından da destekleniyor. Uzayda gaz sancısı başlıyor. 

Araştırmacılar, %75’e kadar ay toprağı karışımlarının hasat edilebilir nohut üretmede başarılı olduğunu buldular. Ancak, daha yüksek oranda ay toprağı kullanılması sorunlara yol açtı ve bitkilerde stres belirtileri ve erken ölüm görüldü. Stresli bitkiler, mantar aşılanmamış nohutlara göre daha uzun süre hayatta kaldı; bu da mantarların bitki sağlığı için önemini gösteriyor. Dahası, araştırmacılar mantarların simülasyon ortamında kolonileşebildiğini ve hayatta kalabildiğini buldular; bu da gerçek bir yetiştirme ortamında yalnızca bir kez eklenmelerinin yeterli olacağını gösteriyor. Sahi biz de uzayda bazı tarımsal deneyler yapmıştık ne oldu acaba onların sonuçları ?

Bayer G4A: Tarlada Yerli İnovasyon Rüzgarı

Bayer Türkiye’nin G4A 2026 hızlandırma programına seçilen 6 girişim belli oldu. 100 günlük yoğun bir eğitim ve mentorluk sürecine giren ekiplerden özellikle iki yerli AgTech (tarım teknolojisi) girişimi dikkat çekiyor:

Tekno Kurgu (ROTA): Mevcut traktörlere entegre olabilen bu platform; değişken oranlı ekim ve gübreleme yaparak çiftçinin maliyetini düşürüyor. Ayrıca 500 bin TL hibe desteği alan üç girişimden biri olmayı başardı.

MOVE ON (AigleTech): Yapay zeka ve drone kullanarak tohumluk mısır ve ayçiçeği tarlalarını dijital olarak izliyor; tepe püskülü tespiti gibi manuel işleri otomatiğe bağlıyor.

Mutfakta İnovasyon

Mutfak tezgahımız artık birer biyoteknoloji laboratuvarına dönüşüyor. Çinli Guoke Xinglian, hassas fermantasyon (Mikroorganizmaları minik birer fabrika gibi kullanarak anne sütündeki özel proteinleri ürettirmek) yöntemiyle bebek beslenmesi için yaklaşık 14,6 milyon dolar yatırım aldı.

Denizden gelen yeniliklerde ise Aqua Theon, deniz yosunu bazlı OoMee içeceği ile ABD raflarını süslemeye başladı bile. Online satışlarda %70 tekrar satın alma oranı yakalamışlar. Fransız baCta ise maya kullanarak astaksantin (Meali şu: Somona pembe rengini veren o çok güçlü antioksidan) üretmek için 7 milyon euro tohum yatırımı aldı.

Mutfaktaki diğer dijital ve fiziksel değişimler:

• Onego Bio, Bioalbumen adını verdiği yumurta akı proteinini ticarileştirmek için Meksika merkezli Sigma Foods ile el sıkıştı.
• Oishii, çilek paketlerinde plastik kullanımını %80 azaltan karton tabanlı yeni ambalajını tanıttı.

Kuş Gribine Karşı “Işın Kılıcı”: UV Teknolojisi Sahada

Sadece kanatlıları değil, artık süt sığırlarını da tehdit eden H5N1 (Kuş Gribi) virüsüne karşı teknolojik bir kalkan geliyor. Gıda ve Tarım Araştırmaları Vakfı (FFAR) ve Tennessee Üniversitesi, virüsün havadan bulaşmasını engellemek için ultraviyole (UV) ışık teknolojisine 300 bin dolarlık bir yatırım yaptı.

Yatırım Dünyası ve Strateji

Paranın nabzı bu hafta oldukça hızlı attı. Hayvan sağlığı teknolojileri geliştiren TARGAN, 100 milyon dolarlık dev bir büyüme finansmanı sağladı. Şirket, WingScan teknolojisiyle küresel ölçekte büyürken gelirlerini bir yılda iki katına çıkardı. Avustralyalı PlasmaLeap ise Bill Gates’in liderliğinde sıfır emisyonlu gübre üretmek için 20 milyon dolar topladı. Plazma reaktörleri kullanarak yerinde gübre üretmek, kimyasal üretimini merkezsizleştirmeyi hedefliyor.

Sürdürülebilirlik ve pazar hakimiyeti yatırımları:

• Londra merkezli Shellworks, kullanılmış kızartma yağlarını Vivomer adlı doğada çözünen plastik alternatifine dönüştürmek için 15 milyon dolar aldı.
• Zoetis, Neogen’in hayvan genomik işini 5 laboratuvarla birlikte 160 milyon dolara bünyesine katıyor. Zoetis diyor ki : Bu satın alma, Zoetis’in genomik yoluyla gelecekteki hayvancılık inovasyonunu yönlendirme stratejisiyle doğrudan uyumlu olup, dünya çapındaki hayvancılık üreticilerine olan bağlılığını güçlendirmekte ve Hassas Hayvan Sağlığı portföyünü geliştirmektedir
• Captain Fresh, İspanyol ton balığı devi Frime’yi satın alarak Avrupa’daki varlığını güçlendirdi.
• Cell AgriTech, Malezya’da kültür eti üretim kapasitesini artırmak için Singapur merkezli laboratuvar ekipmanlarını satın aldı.

İngiltere, tarımsal verimlilik için 345 milyon sterlinlik bir destek paketi duyurdu. Hükümet bu finansmanla tarımsal inovasyonu, verimliliği ve dayanıklılığı hızlandırmayı; kârlılığı güçlendirmeyi ve uzun vadede daha uygun fiyatlı gıdayı desteklemeyi hedefliyor.

Tabii her haber referans noktası niteliğinde değil; bazıları ders çıkarılacak türden. Dikey tarım devi AeroFarms, zorlu finansal süreçler nedeniyle satış niyet mektubu imzaladı ve Mart sonuna kadar satış gerçekleşmezse kapanma riskiyle karşı karşıya. Buna benzer bir haber geçtiğimiz yıl yine bu aylarda ABD merkezli dikey tarım girişimi Plenty’den de gelmişti. Bu süreci yorumlayan uzmanlara göre, teknoloji girişimlerine özgü “hızlı büyüme” hırsı doğanın sabrına çarpınca çöküş kaçınılmaz oldu. Tarım sektörü böyle bir sektör işte; bilim insanları da bunun için alın teri dökmeye devam ediyor: öngörülebilirlik. Ne var ki asıl öngörülemeyen bazen doğa değil, insanın kendisi oluyor.

Endonezya’nın su ürünleri yıldızı eFishery ise maalesef bir skandalla çalkalanıyor; satış rakamlarını 600 milyon dolar fazla gösterdikleri ortaya çıkınca yatırımcılar paralarının sadece %10’unu kurtarabilecekleri bir plan üzerinde çalışıyor. 

Teknoloji tabağımıza kadar geldi, hatta bazen tabağımızın kendisi teknoloji oldu.

Dijital izlerinize ve toprağınıza iyi bakın.

Ay’da Nohut Keyfi ve 100 Milyon Dolarlık “Kanat” Sesleri yazısı ilk önce AgriNextUp üzerinde ortaya çıktı.

Kaynak: ​Read More