Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Ajansı’nın (UNCTAD) 2026 yılı Ticaret ve Kalkınma Raporu Cenevre’de açıklandı.
Dünya ticaretinin çatışmalara rağmen 2025 yılında rekor seviye olan 35 trilyon dolara ulaştığını ortaya koyan rapor, gelişmekte olan ülkelerin yeni teknolojik ve politika engelleri nedeniyle küresel ekonomiye daha fazla katılımının engellendiğinin altını çiziyor. Rapora göre, ABD’nin İran’a saldırıları nedeniyle yaşanan büyük enerji krizi baskıyı artırsa bile, küresel ekonominin bu yıl da dirençli kalması bekleniyor. 2026’da, daha yüksek fiyatlar ticaret değerlerini yukarı çekerken, 2025’deki %4 oranındaki küresel büyüme, %2,6’ya kadar düşecek.
Raporu sunan UNCTAD kıdemli yetkilisi Anastasia Nesvetailova, “Şirketlerin yatırımlarının yalnızca küçük bir kısmı artık düşük işçilik maliyetleri gibi geleneksel kaygılarla yönlendiriliyor. Bunun yerine, değer, giriş engellerinin yüksek ve artmakta olduğu stratejik sektörlere, yarı iletkenlere, yapay zekaya, temiz enerjiye, gelişmiş bilişime kayıyor” dedi.
Erişim sorunlarıUNCTAD, gelişmekte olan ülkelerin stratejik sektörlere erişiminin zorlaşmasının nedenleri olarak; artan ihracat kontrollerini, yatırım taramalarını ve tedarik zinciri ön koşullarını gösterdi.
Ajans, 2026’ya ilişkin olarak, ticaret hacmindeki artışın, ABD-İran savaşı nedeniyle ortaya çıkan küresel enerji şokuna bağlı fiyat artışlarından kaynaklanmaya devam ettiğini belirtti.
Küresel ticaret haritası da değişiyor; Çin ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ticaret 2024’ten bu yana yüzde 20’den fazla azaldı.
Bu arada, Doğu Asya ülkeleri hem Çin hem de Kuzey Amerika ile ticari bağlarını genişletti.
Büyümenin motoru AsyaAnastasia Nesvetailova, “Küresel ekonomi yavaşlasa bile, Asya bu yıl küresel büyümenin yüzde 60’ına katkıda bulunacak. En hızlı büyüyen ekonomiler arasında Çin, Hindistan, Endonezya, Kırgızistan, Moğolistan, Tacikistan, Özbekistan ve Vietnam yer alıyor.” diye konuştu.
Küresel Güney geride kalıyorUNCTAD’ın belirlemelerine göre, birkaç Asya ekonomisi dışında, Küresel Güney’in büyük bölümü giderek daha da geride kalıyor. Kuruluş, büyümenin yavaşlamasıyla birlikte finansal risklerin arttığını ve kalkınma finansmanının baskı altında olduğunu vurguladı.
UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno, “Küresel Güney’in yükselen ekonomileri bölgesel dayanak noktaları haline geliyor ve ticaret entegrasyonunu yeni finansal girişimlere doğru genişletiyor.” diyor.
BM Ajansı, gelişmekte olan ülkelerde ticareti desteklemek amacıyla, uzun vadeli yerel sanayilere, eğitime, araştırmaya ve yerel tedarikçilere bağlı yabancı yatırımlara destek çağrısında bulundu.
© ADB/Pushpa Kumara
Sri Lanka’nın Colombo şehrinde bir giyim fabrikasıRead More