Bitki Karantinası Yönetmeliği, 6 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
Bitki karantinasına yeni yönetmelik3/12/2011 tarihli ve 28131 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bitki Karantinası Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldırılarak; bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin, ülkemize giriş ve çıkışında bitki sağlığı açısından tabi olacağı hususlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla yayımlanan Yönetmelik,
İthale mani olan zararlı organizmaların belirlenmesi ile bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giriş ve çıkış işlemlerinde bitki sağlığı açısından tabi olacağı hususları ve yapılacak resmî kontrolleri kapsıyor. Serbest bölgelere yurt dışından getirilen ve serbest bölgelerden yurt dışına gönderilen ürünler de Yönetmelik hükümlerine tabi olacak.
Resmî kontrollerBuna göre, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi, ithalatı ve transit rejimine tabi tutulması ile serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkışı resmî kontrole tabi olacak.
Söz konusu ürün ve maddelerin Yönetmelik kapsamındaki ülkeye giriş ve çıkış işlemleri, Bitki Karantinası Kayıt ve Takip Sistemi (BKKTS) üzerinden yapılacak. BKKTS üzerinden yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü onayı ile işlemler fiziksel olarak yürütülecek.
Bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin giriş ve çıkış işlemleri, ilgili gerçek kişi/tüzel kişi veya temsilcisinin Müdürlük tarafından BKKTS’ye kaydının yapılmasıyla başlayacak.
Yönetmelik EK-5’te belirtilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ülkeye giriş yapacağı yetkili gümrük idareleri, Bakanlığın uygun görüşü ile Ticaret Bakanlığı düzenlemeleri ile belirlenecek.
İthalat kontrolüBitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin resmî kontrolleri, sekizinci fıkrada açıklanan durumlar hariç olmak üzere, ülkeye ilk giriş noktasında yapılacak.
Serbest dolaşımda bulunmayan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi üzerinden yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye geçişi transit işlemine tabi olacak. Ancak, Türkiye adına düzenlenmemiş Bitki Sağlık Sertifikası olması şartıyla deniz yoluyla kapalı konteynerlerde liman sahasına getirilen ve aynı liman sahasında açılmaksızın yine deniz yoluyla yurt dışına veya yurt içine gönderilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile hava yoluyla kapalı ambalajlarda havalimanı sahasına getirilen ve aynı havalimanında açılmaksızın yine hava yoluyla yurt dışına veya yurt içine gönderilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler transit kontrolüne tabi olmayacak.
Serbest bölgeSerbest bölgelere yurt dışından getirilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin giriş kontrolleri serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine giriş noktasında,
Serbest bölgelerden yurt dışına gönderilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin çıkış resmî kontrolleri serbest bölgelerde yapılacak.
Yurt dışından getirilen ve bitki sağlığı kontrolü yapılarak serbest bölgeye girişi yapılan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ülkemize ithalatında,
Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden serbest bölgelere veya bir serbest bölgeden diğer bir serbest bölgeye girişte,
Bitki sağlığı kontrolü yapılarak serbest bölgeye girişi yapılan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler işlendikten sonra yeni ürünün GTİP’inin EK-5’te yer alan bitki, bitkisel ürün ve diğer madde halini alması durumunda, oluşan yeni bitki, bitkisel ürün ve diğer maddenin ülkemize ithalatında bitki sağlığı kontrolü yapılmayacak.
Zararlı risk analizine tabi ürünlerZararlı risk analizi gereken ürünlerin, zararlı risk analizinin tamamlanmadığı veya olumlu sonuçlanmadığı durumlarda ithaline izin verilmeyecek.
Girişi yasak bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerYönetmelik EK-3’te yer alan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ülkeye girişi yapılamayacak.
Yabancı bir ülkeden gelip Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi üzerinden yabancı bir ülkeye transit geçiş yapacak olan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler için birinci fıkra hükmü uygulanmayacak.
Girişi yasak olan zararlı organizmalarEK-1 ve EK-2’de düzenlenen karantinaya tabi zararlı organizmalar ile bu listelerde yer almayan ve zararlı risk analizi sonucu ülkemiz açısından riskli bulunan zararlı organizmaların ve bu organizmalar ile bulaşık olan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile taşıma araçlarının ülkeye girişi yapılamayacak. Zararlı risk analizi sonuçlanıncaya kadar gümrüklü alanda gerekli karantina önlemleri alınacak.
Zararlı risk analizi sonucu ülkemiz açısından riskli bulunan zararlı organizmalar, EK-1’de karantinaya tabi zararlı organizma olarak düzenlenecek. Zararlı risk analizi sonucunda ülkeye girişine izin verilmeyen ürünler, ihracatçı ülkeye iade edilecek.
Ülkeye girişi yapılmak istenen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin tabi olduğu özel şartlar EK-4’te belirlenirken, bu şartları taşımayan bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin serbest bölgeler dahil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişine izin verilmeyecek.
Yüksek riskli bitkiler, bitki ürünleri ve diğer maddelerin girişine ilişkin kısıtlamalarBakanlıkça hazırlanan yüksek riskli bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler listesinde yer alan ürünler için Bakanlıkça kurulacak komisyon tarafından risk değerlendirmesi yapılacak.
Yüksek riskli bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile ilgili risk değerlendirme süreci sonunda tespit edilen riskler ve alınması gereken bitki sağlığı önlemleri, Bakanlıkça belirlenerek, ülkelere bildirilecek.
Resmî kontroller sonucu bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelere ilişkin engelleme ve bildirim yapılması gereken durumların sıralandığı yönetmeliğe göre, posta veya kargo ile gelen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin, Yönetmelik hükümlerine göre kontrolü yapılarak ülkeye girişine izin verilecek. İçerisinde bitki ve bitkisel ürünler bulunan kolilerin üzerine koyu ve büyük harflerle Türkçe ve İngilizce olarak “BİTKİ-PLANT” ibaresi yazılacak.
Bilimsel materyal ile zararlı organizmaların ülkeye girişiYönetmeliğin eklerinde yer alan listelerde bulunan veya bulunmayan organizmalar ile bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin bilimsel çalışma, deneme ve çeşit ıslahı amacıyla ülkeye girişi ve/veya ülke içinde dolaşımı, Bakanlık ile belirlenecek.
Bilimsel çalışma, deneme ve çeşit ıslahı amacıyla açık alanda gerçekleştirilecek faaliyetler için giriş yapacak tohumluklar, bu kapsamda yer almayacak.
Bakanlıkça yayımlanacak tebliğ dışında kalan, ülkemizde varlığı tespit edilmiş zararlı organizmaların girişi, Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde yapılacak. EK-1’de yer almayan, ülkemizde varlığı tespit edilmemiş zararlı organizmaların girişi için Bakanlıkça zararlı risk analizi yapılacak. Zararlı risk analizinin değerlendirilmesi sonucunda Bakanlığın belirleyeceği esaslar dahilinde işlemler yürütülecek.
Geri dönen bitkisel ürün ve diğer maddelerİhraç edilen veya yeniden ihracatı (re-export) yapılan ancak çeşitli nedenlerle geri dönen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler için gerçek veya tüzel kişiler veya gerçek kişilerin kanuni temsilcileri/tüzel kişilerin yetkili temsilcileri tarafından BKKTS üzerinden giriş başvurusu yapılacak. Geri dönen ürünlerin resmî kontrolleri; 8 inci maddede belirtilen ithalat kontrolü esaslarına göre yapılacak.
Geri dönen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin resmî kontrollerinin ülkeye ilk giriş noktasında yapılması esas olacak. Ancak geri dönen ürünlerin Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi düzenlenebilecek ürünlerden olması ve giriş noktasında yeterli teknik altyapı, fiziki şartlar ve laboratuvar imkânlarının olmaması nedeniyle bitki sağlığı kontrolünün yapılmasının mümkün olmadığı durumlarda, giriş noktasında belge kontrolü yapılarak Bitki Sağlığı Dolaşım Belgesi ile sevk edilecek.
Geri dönme sebebi de dikkate alınarak, geri dönen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin ihraç edilen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile aynı olduğunun tespiti yapıldıktan sonra, EK-1 ve EK-2’de yer alan karantinaya tabi zararlı organizmalardan ari olup olmadığının tespiti yapılacak.
Yönetmelik hükümlerine göre ülkeye girişi uygun görülmeyen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin yurda girişine izin verilmeyecek ve imha edilecek. Ancak, alıcı ülke şartlarının uygun olduğunun ülkenin yetkili otoritesi tarafından verilecek belge ile resmî olarak bildirilmesi ve zararlı organizmaların bulaşmasını ve yayılmasını önleyecek şekilde kapalı koşullarda sevkiyatının mümkün olması durumunda üçüncü ülkeye ihracatı gerçekleştirilecek.
Geri dönen ürünlerin ilk giriş noktasında yapılan kontrollerinde, bitki sağlığı açısından risk tespit edilmemesine rağmen çürüme, küflenme, kokuşma ve benzeri şekilde ürünlerin ticari değerini kaybetmesi durumunda sevkiyat engellenecek.
Alıcı ülkenin talebi doğrultusunda Bitki Sağlık Sertifikası almaksızın, Sağlık Sertifikası veya bunun gibi diğer belgelerle ihraç edilen ancak herhangi bir nedenle geri dönen ve Bakanlığın kontrolüne tabi ürünlerin denetimi ve ürün güvenliğiyle ilgili, Ticaret Bakanlığınca her yıl yayımlanan düzenlemenin zirai karantina kontrolüne tabi ürünler listesinde yer alan ürünler için giriş talep edilmesi durumunda; mevcut belgelerden geri dönen ürünün ihraç edilen ürün ile aynı olduğunun tespiti yapıldıktan sonra, resmî kontrole tabi tutularak uygun olanların girişine izin verilecek.
Zirai karantina kontrolüne tabi ürünler listesinde yer alan, alıcı ülkenin talebi olmasına rağmen Bitki Sağlık Sertifikası almadan ihraç edilen ancak herhangi bir nedenle geri dönen ürünler için giriş talep edilmesi durumunda resmî kontrol yapılmaksızın ürün imha edilecek.
İdari yaptırımlarYönetmelik hükümlerine aykırı davranılması, gerçek dışı usulsüz işlem yapılması, Bakanlık tarafından istenen resmî evrakta tahrifat veya sahtecilik yapılarak Bakanlığın yanıltılması hallerinde 5996 sayılı Kanunun 38 inci ve 42 nci maddesi hükümleri uygulanacak.
Yönetmelik, yayımı tarihinden doksan gün sonra yürürlüğe girecek.Read More