BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) son verilerine göre, yükselen enerji maliyetleri ve Yakın Doğu’daki çatışmaların yol açtığı aksaklıklar nedeniyle gıda emtia fiyatları, Nisan ayında üçüncü ay üst üste artış gösterdi.
Küresel gıda fiyatlarında artış üçüncü ayındaUluslararası pazarda işlem gören gıda ürünlerinden oluşan bir sepetin fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, Nisan ayında ortalama 130,7 puan olarak gerçekleşti. Bu, revize edilmiş Mart ayı seviyesine göre yüzde 1,6 ve bir yıl öncesine göre yüzde 2,0 daha yüksek bir rakam.
FAO Tahıl Fiyat Endeksi Mart ayına göre %0,8 artarken, bir yıl öncesine göre de %0,4 yükseldi. Bu artış, sorgum ve arpa hariç, başlıca tahıllarda fiyatların yükselmesinden kaynaklandı. Dünya buğday fiyatları, ABD’nin bazı bölgelerindeki kuraklık endişeleri ve Avustralya’da ortalama yağış miktarının altında kalma olasılığının artması nedeniyle %0,8 arttı. Artış, yüksek enerji maliyetleri ve Hürmüz Boğazı’nın fiili kapanmasıyla ilgili aksaklıklar nedeniyle çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelmesi ve 2026’da buğday ekim alanlarının azalacağı beklentisiyle daha da güçlendi.
“Küresel tarım ve gıda sistemleri direnç göstermeye devam ediyor”FAO Baş Ekonomisti Máximo Torero, “Hürmüz Boğazı’ndaki krizle bağlantılı aksaklıklara rağmen, küresel tarım ve gıda sistemleri direnç göstermeye devam ediyor. Tahıl fiyatları, nispeten güçlü stoklar ve önceki sezonlardan gelen yeterli arz sayesinde şu ana kadar yalnızca ılımlı bir artış gösterdi. Bununla birlikte, bitkisel yağlarda, büyük ölçüde daha yüksek petrol fiyatlarından kaynaklanan ve biyoyakıt talebini artırarak bitkisel yağ piyasaları üzerinde ek baskı oluşturan daha güçlü fiyat artışları yaşanıyor” dedi.
Küresel mısır fiyatları, Brezilya’daki mevsimsel olarak azalan arz ve hava koşullarına bağlı endişelerin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri’nin bazı bölgelerinde ekimi etkileyen kuraklık koşulları nedeniyle %0,7 oranında arttı. Yüksek ham petrol fiyatları ve gübre fiyatlarının karşılanabilirliğine ilişkin devam eden endişeler nedeniyle etanol talebindeki artış da yukarı yönlü baskı oluşturdu. Buna karşılık, dünya sorgum fiyatları, büyük ölçüde küresel ithalat talebindeki zayıflama ve önemli üretici ve ihracatçı ülkelerdeki arz beklentilerindeki iyileşme nedeniyle %4,0 oranında düştü.
FAO Pirinç Fiyat Endeksi, Nisan ayında %1,9 oranında yükseldi. Bu artışın temel nedeni, ham petrol ve türevlerinin fiyatlarındaki yükselişin ardından çoğu pirinç ihracatçısı ülkede üretim ve pazarlama maliyetlerinin artmasını yansıtan, Indica ve kokulu pirinç fiyatlarındaki artış oldu.
Bitkisel yağ endeksinde aylık artış yüzde 6FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Mart ayına göre %5,9 artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu artış, palm, soya, ayçiçek ve kolza yağı fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandı. Uluslararası palm yağı fiyatları, Nisan ayında beşinci ay üst üste yükseldi; bu yükselişin temel nedeni, birçok üretici ülkedeki politika teşvikleri ve yüksek ham petrol fiyatlarının desteklediği biyoyakıt sektöründen gelecek daha güçlü talep beklentisiydi. Güneydoğu Asya’da önümüzdeki aylarda üretimin düşeceği endişesi de yukarı yönlü baskıyı artırdı.
FAO Et Fiyat Endeksi, Nisan ayında yeni bir rekor seviyeye ulaşarak Mart ayına göre %1,2 ve bir yıl öncesine göre %6,4 arttı. Dünya sığır eti fiyatları, Brezilya’da kesime hazır sığır arzının sınırlı olması ve sürülerin yeniden yapılandırılması nedeniyle ihracat fiyatlarının yükselmesiyle yeni bir zirveye çıktı. Domuz eti fiyatları da, Avrupa Birliği’nde mevsimsel talebin artmasıyla birlikte daha yüksek fiyatlardan kaynaklandı, ancak Brezilya’da bol arz nedeniyle fiyatların düşmesiyle kısmen dengelendi.
Süt ve şeker fiyatlarında düşüşBuna karşılık, FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi Mart ayına göre yüzde 1,1 oranında düşüş gösterdi; bu düşüşün temel nedenleri arasında Avrupa Birliği’ndeki bol süt arzı ve Okyanusya’daki beklenenden daha güçlü sezon sonu üretimi nedeniyle tereyağı ve peynir için uluslararası fiyatların düşmesi yer alıyor.
FAO Şeker Fiyat Endeksi de Mart ayına göre %4,7, bir yıl öncesine göre ise %21,2 oranında düşüş gösterdi. Bu düşüşün temel nedeni, başta Çin ve Tayland olmak üzere Asya’daki önemli üretici ülkelerdeki iyileşen beklentilerle desteklenen, mevcut sezonda küresel arzın bol olacağına dair beklentilerdi. Dünyanın en büyük şeker üreticisi Brezilya’da yeni hasadın başlaması da şeker fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskıyı daha da artırdı.
Tahıl piyasalarında belirsizlikler mevcutFAO, başlıca tahılların çoğu için 2025 üretim tahminini yükselterek, 2025/26 döneminde genel olarak olumlu bir arz durumuna ilişkin göstergeleri daha da güçlendirdi. Küresel tahıl üretimi artık 3.040 milyon ton olarak tahmin ediliyor ve bu da bir önceki yıla göre %6,0’lık bir artışı temsil ediyor.
FAO’nun 2026 hasadı için dünya buğday üretimine ilişkin son tahmini bu ay hafifçe aşağı yönlü revize edilerek 817 milyon tona düşürüldü. Bu, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 2’lik bir düşüşü temsil ediyor, ancak üretimin son beş yıllık ortalamanın üzerinde kalması bekleniyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması nedeniyle girdi maliyetlerinin (özellikle enerji ve gübrelerde) artması ve buğday fiyatlarının nispeten düşük seyretmesi, görünümü belirsiz kılıyor.
Tarım Pazarı Bilgi Sistemi güncellemesiFAO tarafından yürütülen Tarım Pazarı Bilgi Sistemi (AMIS) de aylık Piyasa İzleme raporunu yayınladı. Düzenli güncellemelerin yanı sıra, raporda küresel piyasaların Nisan ayında yeniden baskı altında kaldığı vurgulandı; Hürmüz Boğazı’nın fiili olarak kapanması gübre tedarikini aksatmaya devam ederek üre ve fosfat fiyatlarını yükseltti, gübreye erişilebilirliği daha da azalttı ve gelecekteki tarımsal üretime yönelik riskleri artırdı.Read More