BM Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ortaklığıyla hazırlanan Lancet Countdown raporunda, iklim değişikliğine karşı hareketsizliğin tüm ülkelerde insanlara zarar vermeye ve ölümlere yol açmaya devam ettiği ve 2023 yılında küresel olarak sıcaktan kaynaklanan ölüm sayısının rekor seviyeye ulaştığının tahmin edildiği belirtildi. Rapora göre, ilk kez ölümlerin onda yedisinden fazlası insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlanıyor.
İklim değişikliğinden kaynaklanan sağlık zararlarının hızlandığını, fosil yakıt çıkarımının artmasının ilerlemeyi engellediğini ve “felaket” niteliğinde sağlık riskleri oluşturduğunu ortaya koyan raporun yazarları, “Temiz enerji yatırımları ve iklim eylemleri sağlık açısından faydalar sağlamaya başlasa bile, aşırı sıcaklardan kaynaklanan ölümler, kuraklık ve diğer iklimle ilgili riskler on yıl öncesine göre daha hızlı artıyor” uyarısı yapıyor.
Kuraklıktan etkilenen alan %700’den fazla büyüdüRapordaki diğer bulgular, aşırı kuraklıktan etkilenen küresel alanın “2006-2015 dönemine kıyasla %700’den fazla daha hızlı büyüdüğünü” ve 2025 yılında yeryüzündeki kara alanının %51,8’inin en az bir ay boyunca kuraklıktan etkileneceğini gösteriyor.
Yükselen sıcaklıklar ve yağış düzenleri ile dang humması bulaşması arasındaki bağlantıyı da incelen rapor, Aedes albopictus sivrisinekleri tarafından dang hummasının bulaşması için uygun koşulların 1981-90 ile 2016-25 yılları arasında yüzde 24 arttığını, Aedes aegypti sivrisinekleri tarafından bulaşma için uygunluğun ise yüzde yedi arttığını tespit ediyor.
İklim değişikliğine karşı çok az şey yapılıyorİklim değişikliğinin etkilerini azaltmak için çok az şey yapıldığı uyarısında bulunan rapor, dünyanın en büyük 100 petrol ve doğalgaz şirketinin, “2040 yılına kadar küresel ısınmayı 1,5°C (Sanayi Devrimi öncesi ortalama sıcaklıkların üzerinde) tutmakla bağdaşmayan miktardan %150 daha fazla fosil yakıt üretmeyi planladığını, bu oranın bir yıl öncesine göre %138 arttığını” da belirtiyor.
Yazarlar, bu ve diğer endişe verici bulguların, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek BM COP31 iklim konferansı öncesinde daha güçlü, sağlık odaklı iklim eylemlerini desteklemek amacıyla iklim değişikliğinin küresel bir sağlık acil durumu olarak resmen tanınmasının acil ihtiyacını vurguladığını savunuyor.
Öncelikler arasında sera gazı emisyonlarında azalmayı hızlandırmak, uyum sağlama çalışmalarına desteği artırmak ve sağlık sisteminin dayanıklılığını güçlendiren yatırımları genişletmek yer alıyor.
Isıya bağlı ölümler yüzde 36 arttıDünyanın dört bir yanından araştırmacılar ve kurumlar tarafından hazırlanan ve University College London’ın öncülüğünde yürütülen rapor, iklim değişikliği ve sağlık arasındaki bağlantıyı gösteren 54 gösterge üzerinden küresel eğilimleri analiz ediyor.
Rapora göre, iklim değişikliğiyle ilgili 2015 Paris Anlaşması’nı takip eden yıllarda, önceki on yıla kıyasla ısıya bağlı ölümler yaklaşık yüzde 36 arttı. Rapor ayrıca, kötüleşen kuraklık koşullarını, suyla ilgili aşırı olaylara maruz kalmanın artmasını ve ısıya maruz kalmaya bağlı önemli ekonomik kayıpları da vurguluyor.
Raporda, daha olumlu gelişmeler arasında iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine karşı koymada önemli ilerleme kaydedildiği belirtiliyor ve geçen yıl temiz enerjiye yapılan rekor düzeydeki 2,1 trilyon dolarlık küresel yatırıma dikkat çekiliyor.
“Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğini azaltan birçok ülkenin her yıl binlerce insanı erken ölümden koruduğu tahmin ediliyor” denilen rapor ayrıca, ulusal sağlık uyum planlarının ve iklime dayalı erken uyarı sistemlerinin daha fazla benimsenmesi de dahil olmak üzere, iklim değişikliğine dayanıklı sağlık sistemlerinde kaydedilen ilerlemelere de dikkat çekiyor.
Günümüzde ülkelerin yaklaşık dörtte birinde sağlık hizmetlerinin iklim değişikliğine uyarlanmasına yönelik ulusal bir plan bulunuyor; bu oran 2015’te sadece 14 olan DSÖ üye ülkesi sayısını önemli ölçüde artırdı. 47 ülke ise planlarını desteklemek amacıyla ayrı bir kırılganlık değerlendirmesi tamamladı.
Son Lancet Countdown Raporu, BM Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO), atmosferde biriken karbondioksit (CO2) ve diğer önemli sera gazlarının seviyelerinin 2025’te rekor seviyelere ulaşarak gezegen için uzun vadeli sıcaklık artışını daha da kesinleştireceği uyarısının ardından geldi.Read More