Bu nedenle tüp bebek tedavisinde her çift için aynı protokol uygulanmaz. İlk değerlendirmeden embriyo transferine kadar süreç, elde edilen bulgular doğrultusunda kişiye özel olarak planlanır.
Tüp Bebek Tedavisinin Aşamaları Nelerdir?Tüp bebek tedavisinin temel aşamaları yumurtalıkların uyarılması, yumurtaların toplanması, döllenmenin gerçekleştirilmesi, embriyo gelişiminin takip edilmesi ve uygun embriyonun rahme transfer edilmesi şeklinde sıralanabilir.
Tedavi öncesinde ise kadın ve erkeğin üreme sağlığı birlikte değerlendirilir. Kadında ultrasonografi ve gerekli hormon testlerinden, erkekte ise semen analizinden yararlanılabilir. İnfertilitenin nedenine bağlı olarak ek incelemeler de planlanabilir.
Yumurtalıkların Uyarılması ve Yumurta Gelişiminin TakibiDoğal adet döngüsünde genellikle tek bir yumurta olgunlaşırken tüp bebek tedavisinde aynı döngü içerisinde birden fazla yumurtanın geliştirilmesi amaçlanabilir. Bunun için yumurtalıkları uyaran hormon ilaçlarından yararlanılır.
İlaçların türü ve dozu kişiye göre belirlenir. Tedavi sırasında yumurtalıklardaki foliküllerin gelişimi ultrasonografi ve gerekli durumlarda hormon testleriyle takip edilir. Böylece yumurtaların gelişim durumu izlenerek yumurta toplama işlemi için uygun zaman belirlenmeye çalışılır.
Foliküller istenilen gelişim düzeyine ulaştığında yumurtaların son olgunlaşmasını desteklemek amacıyla çatlatma iğnesi olarak bilinen ilaç uygulanabilir. Yumurta toplama işleminin zamanı da bu uygulamaya göre planlanır.
Yumurta Toplama (OPU) İşlemi Nasıl Yapılır?Yumurta toplama işlemi, OPU (oocyte pick-up) olarak da adlandırılır. İşlem sırasında ultrasonografi eşliğinde ince bir iğne kullanılarak yumurtalıklardaki foliküllerin içerisindeki sıvı toplanır ve elde edilen yumurtalar laboratuvarda değerlendirilir.
İşlem genellikle sedasyon anestezisi altında gerçekleştirildiği için hasta açısından konforlu bir süreç hedeflenir. Yumurta toplama işleminin ardından kısa süreli dinlenme gerekebilir.
Toplanan her folikülden yumurta elde edilemeyebileceği gibi elde edilen her yumurta da olgun olmayabilir. Bu nedenle ultrasonografide görülen folikül sayısı ile laboratuvarda döllenme için kullanılabilecek olgun yumurta sayısı her zaman aynı olmayabilir.
İşlem Öncesi ve Sonrası Dikkat Edilmesi GerekenlerYumurta toplama öncesinde ilaçların ve özellikle son olgunlaşmayı sağlayan iğnenin belirtilen zamanda uygulanması önemlidir. İşlem sedasyon anestezisi altında gerçekleştirilecekse, merkezin belirttiği açlık süresi ve sıvı tüketimi kurallarına uyulmalıdır.
İşlem sonrasında hafif kasık ağrısı, kramp veya az miktarda lekelenme görülebilir. Ancak şiddetli ağrı, yoğun kanama, ateş yüksekliği, nefes darlığı, hızla artan karın şişliği veya farklı bir olağan dışı belirti ortaya çıkması halinde tedaviyi yürüten sağlık ekibine başvurulmalıdır.
Laboratuvarda Döllenme Süreci (IVF ve ICSI)Yumurtalar toplandıktan sonra laboratuvar aşamasına geçilir. Aynı dönemde elde edilen sperm örneği hazırlanarak döllenme için uygun spermler seçilir.
Klasik IVF (In-Vitro fertilizasyon) yönteminde yumurta ve belirli sayıdaki sperm aynı laboratuvar ortamına bırakılarak spermin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenir. ICSI (İntrasitoplazmik Sperm İnjeksiyonu) yani mikroenjeksiyon yönteminde ise seçilen tek bir sperm hücresi özel laboratuvar ekipmanları kullanılarak doğrudan yumurtanın içerisine enjekte edilir.
Hangi yöntemin kullanılacağı sperm özellikleri, yumurtaların durumu, infertilite nedeni ve çiftin önceki tedavi öyküsü gibi faktörler dikkate alınarak belirlenebilir.
Embriyo Gelişimi Nasıl Takip Edilir?Döllenme gerçekleştikten sonra oluşan embriyolar laboratuvar ortamında takip edilir. Embriyologlar, gelişim sırasında hücre bölünmesi ve embriyonun morfolojik özellikleri gibi farklı kriterleri değerlendirir.
Embriyolar yumurta toplama işlemi sonrası birkaç gün boyunca laboratuvarda takip edilir. Bazı embriyolar beşinci veya altıncı güne ulaştığında blastokist adı verilen gelişim evresine gelebilir. Ancak her döllenmiş yumurtanın blastokist aşamasına ulaşması beklenmez.
Embriyonun hangi gün transfer edileceği veya dondurulacağı; embriyo sayısı ve gelişimi, hastanın klinik özellikleri ve tedavi planı doğrultusunda belirlenir.
Embriyo Transferi Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?Embriyo transferi, laboratuvarda geliştirilen uygun embriyonun ince bir kateter aracılığıyla rahim içerisine bırakılması işlemidir. İşlem çoğunlukla anestezi gerektirmez ve kısa sürede tamamlanabilir.
Transfer zamanı her hasta için aynı değildir. Bazı durumlarda taze embriyo transferi yapılabilirken bazı tedavilerde embriyolar dondurularak transfer daha sonraki bir adet döngüsünde gerçekleştirilebilir. Karar, embriyo gelişimi ve hastanın klinik durumu değerlendirilerek verilir.
Transfer edilecek embriyo sayısı belirlenirken de çoğul gebelik riski dahil olmak üzere çeşitli faktörler ve yürürlükteki yasal düzenlemeler dikkate alınır.
Transfer Sonrası Süreç ve Gebelik TestiEmbriyo transferinden sonra günlük yaşam konusunda hekimin önerilerine uyulması önemlidir. Uzun süreli yatak istirahatinin gebelik şansını artırdığına ilişkin yeterli kanıt bulunmadığından, çoğu kişi hekiminin önerileri doğrultusunda günlük yaşamına devam edebilir.
Tedavi kapsamında verilen ilaçların belirtilen süre boyunca ve önerilen dozlarda kullanılması gerekir. İlaçların doktor bilgisi dışında bırakılmaması veya dozunun değiştirilmemesi önemlidir.
Transferin ardından uygun zamanda kanda beta hCG ölçümü yapılarak gebelik değerlendirilir. Testin hangi gün yapılacağı transfer edilen embriyonun gelişim evresine ve uygulanan protokole göre tedavi ekibi tarafından belirlenir. Çok erken yapılan gebelik testleri yanıltıcı sonuçlara neden olabileceğinden merkezin belirttiği tarihin beklenmesi önerilir.
Tüp bebek tedavisinin tüm aşamalarının çiftin tıbbi özelliklerine göre planlanması gerekir. Yumurtalıkların uyarılmasından embriyo transferine kadar uygulanan yöntemler ve zamanlama kişiden kişiye değişebilir. Tüp bebek tedavisi süreci, uygulanan yöntemler ve kişiye özel tedavi planlaması hakkında Fertilist üzerinden detaylı bilgi edinilebilir.
Tüp bebek sürecinde yumurta sayısı, döllenme oranı veya embriyo gelişimi her tedavide aynı şekilde ilerlemeyebilir. Bu nedenle sürecin tek bir aşamasına odaklanmak yerine tedavinin tamamının kadın ve erkeğe ait bulgularla birlikte değerlendirilmesi önem taşır.
 
 Read More