Belki de 20 yıl oldu.. Yıllar önce Growtech Eurasia Fuarı bülteni için verdiğimiz röportajı takdim ederiz:

1. www.tarim.gen.tr web sitesinin içeriğini kısaca bizlere anlatabilir misiniz? Böyle bir web sitesi yapma fikri nasıl ortaya çıktı?

MEHMET BİLİR:

İnternet, çok büyük bir imkan. Çok güçlü bir sihirli değnek.  Dünyada en hızlı gelişen teknolojilerden birisi. En kolay öğrenilebilen bir teknoloji. Cep telefonundan sonra en yaygın kullanıma sahip bir teknoloji.

Biz de başından beri bu teknolojinin diğer mesleklerde kullanımının gün geçtikçe daha da yaygınlaştığını gözlemliyorduk. Sürekli olarak aramızda bizim neler yapabileceğimizi tartışıyorduk. Tarım sektörü, daha ziyade uygulamaya yönelik bir meslek olduğu için, arazi şartlarında faaliyet göstermek gerektiği için, ilk zamanlar özellikle internette Türkçe bilgi bulmak oldukça zordu. Bu konuda elle tutulur proje ve fikir bile bulmak oldukça zordu.

Tam bu sıralarda Bünyamin Bey ile tanıştım. Ona projelerimden bahsettim. Birçok konuda örtüşüyorduk. Mesleğimiz için büyük bir bilgi kaynağı gerekli idi. Bu kaynağı internet ortamında geniş bir paylaşımla sağlayabileceğimiz konusunda fikir birliğine vardık. Kendisi www.tarim.gen.tr adlı alan adını tescil ettirdiğini, gerekirse bu amaç için kullanabileceğimizi ifade etti. Bahsi gelmişken, neden www.tarim.gen.tr adını tescil ettirdiğini kendilerinden dinleyelim:

BÜNYAMİN KOZAK:

Mehmet’in de söz ettiği gibi internet iletişimin en kolay, en hızlı ve en ucuz yapıldığı bir alan. Bu avantajı değerlendirmemek büyük bir kayıp. Tabi ki bunu önceden görmek çok önemli. 1998 yılında başladığım internet çalışmalarım, www.anamur.gen.tr ve arkasından www.muz.gen.tr ile başlamıştı. Bu arada bazı kötü tecrübelerimiz de oldu. Ücretsiz olsun diye bedava siteler kullandık. Ancak o kadar emek verdiğin site ve isim bir gün bir anda elinden alınıveriyor. Bu nedenle ismin çok önemli olduğunu görmüştük. Tanıştığımızda Mehmet’in, tarım linkleri konusunda bir çalışması vardı, Agrolink. Ona bu ismi tescil ettirmesi gerektiğini önerdim. Mutlaka bir tecrübe yaşaması gerekiyordu. Önemini sonradan fark etti. Ancak bu ilişki neredeyse www.tarim.gov.tr ye alternatif olacak ve Agrolink’den daha kapsamlı bir site fikrini ortaya çıkardı ve www.tarim.gen.tr alan adını hizmete açtık. Mehmet’in sihirli ellerine teslim ettik. Zamanla şunu da koyalım, bunu da koyalım derken, farklı illerde ve işlerde çalışan, örneğin TRT’den Esin Çağlar gibi, birçok  arkadaşımızın önerileriyle bu duruma geldi. Şu ana kadar gerçekleştirdiklerimiz, düşündüklerimizin % 10’u. Ama başladık ve devam ediyoruz.

MEHMET BİLİR:

Biz  bu site ile, hiçbir maddi kaygı ve çıkar gözetmeksizin, tamamen gönüllülük esasına dayanarak, ülkemiz tarımına olabildiğince geniş bir bilgi ve ortak bir birikim sağlamak amacı güdüyoruz.  Kendi çabalarımızın yanında, tüm üyelerimizin ve tüm kullanıcılarımızın da aynı amaç doğrultusunda bilgi, birikim ve tecrübelerini bizlerle  paylaşabileceği bir ortam sunmaya çalışıyoruz. İnternet teknolojilerinin yaygınlaşması ile, 30-40 yıl olan bilginin katlanması bir yılın altına inmiştir. Yani dünyadaki toplam bilgi, bir yıldan daha az bir sürede iki katına çıkmaktadır. Biz de bu katma değerin içinde olmalı, buna katılım ve katkı sağlayabilmeliyiz.

Sitemizin içeriğini kısaca anlatalım. Öncelikle sitemizin tüm bölümleri dinamik bir kod yapısına sahip. Yani internet bağlantısı olan her yerden sitenin her noktasına müdahale etmeniz mümkün. Her üyemizin sitede bir yetki tanımlaması var. Üyelerimiz, bizim tarafımızdan kendilerine verilen bu yetki ile sitemizin çeşitli bölümlerine kayıt yapabilmekteler.

Sitemizde öncelikle tarımla ilgili ülkemizde olup bitenleri kullanıcılarımıza anında duyurmak istiyoruz. Bunun için sürekli olarak haber taraması yapıyoruz ve bir elekten süzdüğümüz haberleri ilk sayfadan veriyoruz.  İkinci olarak ülkemizde tarımsal içerikle hizmet veren tüm web sitelerini bir listede toplamayı amaçladığımız bir Link Bankası, üyelerimizin iş, eleman, mal-hizmet alımları veya satış ilanlarını verebilecekleri bir Seri İlan bölümü, üyelerimizin bilgi, birikim ve paylaşımlarını tüm kullanıcılarımıza aktardığı Makaleler ve Dosya Arşivi bölümleri, yıllık tarım takvimi ve kongre, panel, toplantı, fuar gibi etkinliklerin toplandığı Takvim bölümü, Ziyaretçi Defteri, tarımsal gündemin tartışıldığı Forum ve tarım kamuoyunun nabzını tuttuğumuz Anket bölümü sitenin diğer ana bölümleridir.

Üyelerimiz bizden yetki talebinde bulunmaları halinde tüm bu bölümlere bilgi girişi yapabilmektedirler.

• Web sitesini hazırlarken nelere dikkat ettiniz?

MEHMET BİLİR:

Web sitesini hazırlarken, yukarıdaki bahsettiğimiz PAYLAŞIM hedefimizi kendimize ilke edindik. Ve bu ilke doğrultusunda çalıştık.

Öncelikle sektörde ne gibi konularda bilgi boşluğu olduğunu saptadık. Ardından site içeriğini belirledik. İçerik belirlendikten sonra önümüzde iki yol vardı. Ya yazılıma vakit ve emek harcayarak kendimiz hazırlayacaktık veya hazır web portalları, hazır site kodları kullanacaktık. Biz zaman kaybetmemek için ikinci yolu tercih ettik ve kullanacağımız hazır kod yapısını kendi ihtiyaç ve hedeflerimize göre şekillendirdik.

Bir site için öncelikler; içerik, tasarım ve bu ikisinin harmanıyla oluşan içeriğin sunumudur. İçerik, hem göze hoş gelen bir tasarımla ve hem de kullanım kolaylığı ile kullanıcıya sunulmalıdır. İçerik olmaksızın sadece tasarımı güzel siteye birkaç kez girilir ve bıkılır. Tasarım ve kolay kullanımı olmayan bir sitede ise kullanıcılar ne kadar bilgi bulurlarsa bulsunlar, her defasında zorlanarak siteye girerler. Ancak siz her ikisini barındıran bir site yapmayı başarırsanız, siteniz sürekli ziyaretçi alır.

BÜNYAMİN KOZAK:

Site hazırlığında Mehmet’in o kadar kolay ve pratik çözümleri oldu ki, sitemiz kısa bir süre içinde Türk Tarımında belli bir noktaya geldi. Daha önce TRT Bu Toprağın Sesi programında tanıtıldı. Günlük 5.000’e varan ziyaretçi sayısına ulaştı. Bu sayıyı artıran özelliği sitenin kolay kullanılır oluşu, sitenin dinamik yapısı ve sürekli güncel oluşu, üye ve misafirlere farklı hizmetler veriyor oluşu.

• www.tarim.gen.tr web sitesinin hedef kitlesi kimler? Hedeflediğiniz bir hedef kitle var mıydı? Bugün ziyaretçi profiline baktığınızda nasıl bir profil görünüyor?

MEHMET BİLİR:

Bu soruya TARIM KESİMİ diye kestirme bir cevap vermek aslında en doğrusu olur. Ama bu kesimin ne kadarı? Önemli olan, ihtiyaç duyulan bilginin, tarımsal üretimin hangi sürecinde kullanılacak olması. Biz bu sürecin tamamına cevap verebilecek bilgi paylaşımları sunmak için gayret gösteriyoruz. Proje aşamasında bir faaliyet için gerekli olan teknik bilgiden, gerekli olan iş bağlantılarından üretim safhasında gerekli olan bilgilere, pazarlamaya, tüketime kadar, tarımsal faaliyetin her aşamasında gerekli olan bilgiyi sunmayı amaçlıyoruz.

Tabii ki bu çok büyük bir söylem ve çok geniş bir alan. Ülkemizde tarımdan geçinen nüfus, 30-35 milyon. Dolaylı olarak tarımla ilgili nüfusu da bunun içine katarsak 45-50 milyon insan. Tüketim safhasını ayrı tutamayız. İşte o zaman bütün ülke insanına hizmet vermeniz gerekiyor.

Tarımda ve tarımsal faaliyetler içinde her ne kadar internet kullanımı çok düşük seviyelerde olsa da,  yine de çok dar kapsamda bakıp bir hedef kitlesi belirlemek gerekirse, öncelikle tarıma yön veren insanlar, yani ziraat mühendisleri, teknikerler, teknisyenler ve daha sonra da interneti kullanan önder ve bilinçli üreticiler.

BÜNYAMİN KOZAK:

Tarımsal yayım derslerinde, bir yeniliği hedef üreticiye ulaştırmak için, oranı % 5’i geçmeyen önder çiftçilerin seçilmesi gerektiğini öğrenmiştik. Yenilik, seçilen önder çiftçiler aracılığı ile kalan % 95’lik çiftçi grubuna daha rahat ulaştırılabilir. www.tarim.gen.tr’nin hedef kitlesinde de önder teknik elemanlar var. Yeniliklerin paylaşılması, ortaya çıkan sorunların çözülmesi, teknolojinin izlenmesi ve hızlı bilgi ve haber paylaşımı. Aynı gün 5.000 önder tarımcı kurduğumuz iletişim ağı sayesinde bu yeniliğe ücretsiz ve sürekli kavuşuyor.

• Sitenize üye olan kişilerle ilgili bir profil çalışmanız veya tespitleriniz var mı?

İnternette bulunan tüm kimliklerin doğruluk tespiti oldukça zordur. Bu sebeple yapacağımız bir profil taraması, eğer internet üzerinden ise bize doğru sonuçlar vermeyebilir. Çünkü insanlar özellikle şahsa ait bilgi ve düşüncelerini doğru yazmakta biraz çekingen davranmaktadır. Bir zorunluluk koysanız dahi, verdikleri bilgilerin büyük bir kısmını hatalı vermektedirler. Bu da ülkemiz siyasi ve sosyal yapısının bir ürünüdür.

Üye kayıtlarımızda yaptığımız incelemelerde üyelerimizin %48’i profil bilgisi bırakmışlar. Profil sahiplerinin tamamı isim ve soy isimleri ile birlikte yaşadıkları ili yazarken, %23’ü telefon numaralarını, %17’si eğitim durumunu ve mesleğini, % 10’u da yaşadığı ili belirtmişler.

En çok üye sayısına sahip iller sırası ile Ankara (%9,2), İstanbul(%8.6), İzmir(%7,8), Konya, Antalya, Bursa, Mersin ve Manisa.

Eğitim durumunu belirten üyelerimizin %75’i üniversite mezunu. Ayrıca bunların %11’i yüksek lisans, %4’ü de doktora eğitimi almış. Meslek bilgisi olarak büyük bir kısmı ziraat mühendisi iken, profil bilgilerini bırakan üyelerimizin %24’ü işsiz olduklarını belirtmişler.

Üyelerimizin %40’ı 25-35 yaş arasında. Bu da ne kadar enerjik ve verimli bir kitleye hitap ettiğimizin bir kanıtı.

• Çevreden ve firmalardan aldığınız tepkiler nasıl?

BÜNYAMİN KOZAK:

Çoğu firma için de internet yeni sayılır. Biz bunun bilincindeyiz. Pek çok tarımla ilgili firmanın internet sitesi yok. Hatta e-posta adresleri yok. Ancak buna rağmen sitemizin tarımsal linklerinde 1.000’e yakın firma ve kuruluş yer alıyor. Özellikle tarımda öncü firmalar ve meslektaşlarımızın yoğun ilgisiyle karşılaşıyoruz. Üniversitelerden yoğun ilgi geliyor. Onlar için de özgür bir ortam. Önceden de sözünü ettiğim gibi alternatif Tarım Bakanlığı sitesi olarak bakarsak Bakanlıkta çalışan pek çok meslektaşımızın ve üniversitelerdeki meslektaşlarımızın neden ilgi gösterdiği daha iyi anlaşılacaktır. Biz de sınır yok. İlkemiz, kalkınmak için dış  borç  ve ithalat değil İnadına Üretim. Üretmek zorundayız ve üretmek için kullandığımız ortamımız:

www.tarim.gen.tr .

Bu durumda biz yine de bazı tarımla ilgilenen firmanın sponsorluk desteğini aldık. Almaya da devam ediyoruz. Ayrıca önümüzdeki günlerde bütün internet sitesi olmayan tarımla ilgili firmalara, sadece kullanıcı adı ve parola ile düzenleyebilecekleri internet siteleri ile yardımcı olmayı düşünüyoruz. Sitemizde oluşturacağımız e-Pazar da hepsine yer vermeyi de düşünüyoruz.

• Sitenizde yer alan haberleri nasıl sağlıyorsunuz? Haberleri seçerken belli kriterleriniz var mı?

Haberleri, ülkenin değişik noktalarındaki üyelerimiz, gönüllü haber editörlerimiz sayesinde zengin ve güncel tutabiliyoruz. Ulusal basın organları, haber ajansları,  internet siteleri ve haber gruplarından gelen e-postaları sürekli olarak tarıyoruz. Basın organlarımızın web sitelerinden son zamanlarda oldukça geniş bir şekilde yararlanıyoruz. Bu sitelerden Dünya Gazetesi web sitesinin adını (http://www.dunyagazetesi.com.tr) vermeden geçemeyeceğim. Bu sayede elde ettiğimiz güncel ve kullanıcılarımıza iletilecek değerlere sahip haberleri sitemize aktarıyoruz.

Haberleri tararken, güncel olmasına, mesleki olmasına, etik olmasına ve hedef kitlemizi ilgilendiren bir içerikte olmasına dikkat ediyoruz.

• Web sitenizi hazırlarken yardım aldığınız bir ekibiniz var mı?

Tabii ki, aslında biz (Bünyamin Kozak ve Mehmet Bilir) sadece kurucu kadroyuz. Bunun dışında ekibimiz, tüm üyelerimiz…(Yaklaşık 3500 kişi). Tabii ki sürekli yardımlarını gördüğümüz, fikirlerine başvurduğumuz, birlikte kararlar aldığımız bir çekirdek kadromuz da var. Tasarım konusunda her zaman yardımcı olan Mehmet Ali Ardıç (Öncü Reklam Ajansı), içerik konusunda sürekli yardım ve destek sağlayan Gültekin Özdemir (www.bagcilik.com),  yeni stratejiler ve pazarlama konularında Tülin Akın (www.tarimsalpazarlama.com) ve  bizlere maddi kaynaklar sağlayan sponsor firmalarımız saymamız gereken başlıca isimler arasında.

• Geleceğe bakınca hedefleriniz neler?

Aslında bugün bulunduğunuz konum, gelecek hakkında sizin planınızı netleştiriyor. Gelecekte de bugünden farklı bir şey yapmayacağız. Sadece gelecek için hedefimiz, DAHA ÇOK BİLGİ PAYLAŞIMI, DAHA ÇOK BİLGİ PAYLAŞIMI, DAHA ÇOK BİLGİ PAYLAŞIMI…

• Tarım Sektörüne yönelik bir web sitesinin kurucusu ve yönetmeni olarak Türk tarım sektörünün internette yeterince temsil edildiğine inanıyor musunuz? Sizce bu durumu geliştirmek için neler yapılmalı?

Bu döngü sadece ülkemiz tarım sektörü ile ilgili değil. Ülkemizde diğer sektörlerde de internet henüz yeterli büyüklüğe ulaşamadığından tarım sektörü de bu dar kapsamdan nasibini almaktadır.

Tarımsal faaliyetin tamamı, en başından sonuna kadar yeniliklere, yeni bilgi ve tecrübelere ihtiyaç duymaktadır. Hatta teknolojinin kullanımı sayesinde bu süreç hem hızlandırılabilmekte, hem üretimin verimliliği artırılabilmektedir.

Dünya, internet kullanımında üçüncü çağını yaşamaktadır. İlk olarak firmalar kartvizitlerini internete taşımıştır. Ardından kataloglarını internete taşımıştır. Üçüncü aşamada ise, en iyi pazarlama elemanlarını internete taşımış, internette açtığı sanal mağaza, en çok alış veriş yapılan noktası haline gelmiştir.

Ülkemizde ise hala ikinci çağdan üçüncü internet çağına geçmeye çalışmaktayız. Bunda en büyük etken, geçtiğimiz yıl başına kadar ülkemiz internet bağlantılarındaki tekeldir. Singapur bile tüm iletişim altyapısını fiber optik kablolama ile sağlarken ülkemiz insanı yıllardır dar bant internete mahkum edilmiştir. Hala bu tekel kalkmış değildir ancak büyük oranda kırılmıştır. Geniş bant internet teknolojileri ADSL ile yoğun ve yaygın bir talep görmüştür. Bunun etkisi çok kısa sürede kendisini göstermiş, ziyaretçi sayılarımızda belirgin bir artış olmuştur.

İkinci aşılması gereken engel, internetin ikinci çağında ülkemiz yeterli içeriği sağlayamamıştır. Hükümetin Acil Eylem Planı’nda yer alıyor olmasına karşın hala Tarım Bilgi Sistemi kurulmamıştır. Bahsi geçen bu sistemin içeriği konusunda da net bir bilgi edinilememektedir. Geniş bilgi bankaları kurulamamıştır. İnternette toplanan bilgilerin bir kısmı da kurumsal kullanımlardan genel erişime açılmamaktadır. Çiftçi Kayıt Sistemi, Veteriner Bilgi Sistemi gibi bilgi uygulamalarla tüm tarım ve hayvancılığımız ülkemizin her noktasında Bakanlık çalışanı meslektaşlarımızın yoğun gayretleri ile kayıt altına alınmış olması da taktire değer çalışmalardır. Ama bunların tarım sektörünün bilgi ihtiyacını karşılayacak şekilde genel kullanıma açılması gerekmektedir.

Üçüncü olarak, insanımıza internetin neden bir sihirli değnek olduğunu anlatmaktır. Belki sektör, “neden” sorusuna cevap bulabilmektedir ama “nasıl” sorusu hala net olarak cevaplanamamıştır. Tarım sektörü, internetin üçüncü çağına adım atmakta oldukça çekingen davranmaktadır. Ama “nasıl olmalı” sorusuna cevap bulduğu noktada (ki Tülin Akın’ın hazırlamakta olduğu www.tarimsalpazarlama.com adlı site buna en güzel örnektir.) internetin onlara sunduğu kolaylıklardan çok daha fazla istifade edeceklerdir.

Bugün Tarım Bakanlığındaki meslektaşlarımız, mesai saatlerinde mesleklerini yapamamakta, daha çok evrak memurluğu ile uğraşmaktadırlar. Türk Tarımı, meslektaşlarımız mesai saatlerinde de mesleklerini uygular hale tekrar getirilirse hak ettiği yere ulaşacaktır. Üretici bütün teknik elemanlardan önderlik beklemektedir. Bu önderliği yapacak olan kadroların bilgi ile donatılması gerekmektedir. Bu bilginin teknik elemanlar aracılığı ile üreticiye ulaştırılması gerekmektedir. Bütün bunları kim yapmalı? Üniversite mi? Tarım Bakanlığı mı? Tarımsal şirketler mi?  Bu görevi şu anda kim yerine getiriyor?

Bu soruları artık Türk Tarımının sorumlusu olan kişiler kendisine sormalıdır.

• Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?

E-bülteninizde bize de yer ayırdığınız için çok teşekkür ediyor,  tüm meslektaşlarımızı ve kullanıcılarımızı bizlerle bilgi ve tecrübelerini paylaşıma davet ediyoruz.

Biz bütün bu olumsuzluklara karşın Türk tarımının, Türk çiftçisinin üretici gücü ile teknik elemanların önderliğinde hak ettiği yere geleceğine inanıyoruz.